Mevrouw De Bie heeft zich met een kopje thee in de diepe, leren fauteuil verschanst, op haar vaste plek pal voor haar slaapkamerdeur. Als een van de weinigen beschikt zij over een eigen kamer op de psychogeriatrische afdeling in het Schiedamse verpleeghuis DrieMaasStede. Mevrouw De Bie - niet haar echte naam - waakt als een leeuw over haar eigen ruimte; niemand wandelt zomaar door die deur. ,,Maar ik zit niet veel op mijn kamer hoor, anders voel ik me zo'n dood gevalletje'', zegt ze.

Kindertekeningen

Haar opvliegendheid heeft mevrouw De Bie een eigen kamer opgeleverd. Veel andere bewoners van DrieMaasStede moeten met zijn vieren op één kamer slapen. Hun privacy bestaat uit niet meer dan een dun gordijn dat om het bed heen kan worden getrokken. De wanden boven de bedden vormen de enige persoonlijke noot in de kamers. Sommige hangen vol met foto's en kleurige kindertekeningen, andere zijn bijna leeg.

Slaapzalen in verpleeghuizen zijn niet meer van deze tijd. Dat vinden ze ook bij DrieMaasStede. ,,Over twee maanden verhuist de helft van de 320 bewoners daarom naar onze nieuwbouw'', zegt Janwillem Das, secretaris van de raad van bestuur. ,,De meerpersoonskamers zijn hier dan voorgoed verleden tijd.''

Veel andere verpleeghuizen zijn nog niet zo ver. Volgens het Centrum Zorg en Bouw moeten nog ruim 8600 ouderen hun kamer delen met twee of meer medebewoners. Achtduizend verpleeghuisbewoners slapen op een tweepersoonskamer, 1497 op een driepersoonskamer, 6940 op een vierpersoonskamer, 110 op een vijfpersoonskamer en er zijn zelfs nog zes slaapzalen met zes bedden in Nederland - 72 bewoners dus. Voor de hoogte van de eigen bijdrage maakt het niet uit of een bewoner een eigen kamer heeft of een kamer moet delen.

Weerbarstig

Officieel zijn verpleeghuizen niet langer verplicht hun meerpersoonskamers weg te werken, maar de meeste willen er zo snel mogelijk van af. Plannen voor nieuwbouw liggen er vaak al jaren, maar de praktijk is weerbarstig. Het is moeizaam en tijdrovend om bestemmingsplannen aan te passen en vergunningen te verkrijgen. Ook de financiering vormt een probleem.

,,Banken zijn, mede door de kredietcrisis, enorm terughoudend met het verstrekken van leningen'', zegt Anne Klein van het Centrum Zorg en Bouw. De overheid maakte vorig jaar 160 miljoen euro vrij, die verpleeghuizen kunnen inzetten om de banken over de streep te trekken. Voor deze regeling zijn echter te veel gegadigden. Om aan alle aanvragen te voldoen, is volgens het Centrum 338 miljoen euro nodig. Brancheorganisatie Actiz pleit ervoor ook de 160 miljoen euro die voor nieuwbouw van ziekenhuizen is gereserveerd, in te zetten voor de verpleeghuizen.

De val van het kabinet zorgt voor nog meer vertraging. Van de ambitie van oud-staatssecretaris van Welzijn Jet Bussemaker en de sector om ook de achtduizend tweepersoonskamers zo snel mogelijk weg te werken, komt helemaal niets terecht. Het kost simpelweg te veel geld.

,,Stel dat een verpleeghuis nu 140 plaatsen heeft op zeventig tweepersoonskamers'', legt Anne Klein uit. ,,Dan moet de helft van de bewoners in nieuwbouw worden gevestigd. Maar als straks nog maar zeventig bewoners in het oude gebouw verblijven, stijgen de kosten enorm. Denk alleen al aan dubbele stookkosten.''

Doorschieten

In DrieMaasStede vragen ze zich ondertussen af of de hang naar privacy niet aan het doorschieten is. ,,Familieleden van een dementerende gruwen van de gedachte dat hun verwante op een tweepersoonskamer moet liggen'', merkt Janwillem Das. ,,Vanuit ons eigen, gezonde perspectief bekeken moeten we er niet aan denken. Maar soms is met zijn tweeën beter dan alleen.''

In de nieuwbouw van het Schiedamse verpleeghuis is straks geen tweepersoonskamer meer te vinden. Iedereen krijgt een privéslaapkamer, precies zoals de moderne maatschappij dat eist. Maar medewerkster Nely Roodenburg vindt dat ,,bijna spijtig''. ,,Ik heb hier jarenlang bewoners verzorgd. Ik zie vaak dat zwaar dementerenden zich angstig en depressief kunnen voelen. Ze zoeken het gezelschap van anderen juist op en liggen liever niet op hun eigen kamer. Voor hen is een tweepersoonskamer vaak een meer vertrouwde en veiliger omgeving dan een eenpersoonskamer.'' Ombouw naar eenpersoonskamers in verpleeghuizen stagneert

Weinig informatie

Ouderen en hun familie vinden vaak dat ze te weinig informatie krijgen als ze op zoek moeten naar een geschikt woonzorgcentrum. Bestuurder Guy Buck van de Brabantse zorgorganisatie Schakelring is het hiermee eens. ,,De vergelijkingssite www.kiesbeter.nl gaat alleen over zorg, het onderdeel wonen komt nauwelijks aan bod.'' Buck liep er zelf tegenaan toen hij een verpleeghuis voor zijn ouders zocht. ,,Om te weten waar zij terechtkwamen, moest ik elke keer op en neer naar Zuid-Limburg.''

Buck pleit voor een 'Funda' van woonzorgcentra: een website met omgevingsindrukken, buurtgegevens en 360 graden foto's van de binnenruimtes. ,,De tijd dat bewoners gewoon maar werden geplaatst in de eerste de beste kamer die beschikbaar was, is voorgoed voorbij.''

Reacties