Een museumdirecteur vernielt in het boek een peperduur en onvervangbaar schilderij uit de eigen collectie. Zwagerman: ,,In de psychologie van die museumdirecteur kán het niet anders. Het is ongeloofwaardig als hij 'oeps', of 'pollens', of 'wat gebeurt hier nou' zou zeggen. Hij móet daar vloeken.''

Literatuurcriticus Hans Werkman noemde de vloek in zijn recensie in het Nederlands Dagblad onnodig. ,,Dit eerste woord heeft geen enkele functie. Ik kan twintig krachttermen aanleveren die het hadden kunnen vervangen.''

Heilige voorwerpen

Maar daar is Zwagerman het mee oneens. Hij benadrukt dat er verder in zijn boek juist geen enkele vloek voorkomt. De ene, prominente vloek wijst op de kern van zijn boek: de gedachte dat moderne kunst de plek van religie ingenomen heeft. ,,Kunstwerken zijn heilige voorwerpen in een samenleving waaruit God steeds verder wegdrijft. Dat is de gedachte die steekt achter het hele verhaal in Duel.''

Het vernietigen van een kunstwerk is dus heiligschennis - dezelfde heiligschennis die ook met een vloek wordt bedoeld. Daarom wilde Zwagerman het boek openen met een vloek. God komt alleen in het eerste woord en in de laatste alinea van de novelle voor. Bewust, zegt Zwagerman. ,,Het boek begint met een destructieve actie en de vloek, en het eindigt ermee dat iemand aan het kunstwerk een goddelijk aspect toeschrijft.''

Controverse

In NRC Handelsblad werd gesuggereerd dat Zwagerman vloekend opende omdat hij ,,de controverse wilde opzoeken''. Reformatorische christenen zouden nu immers wel gaan protesteren en christelijke scholen zouden het op de verboden lijst zetten. Die aantijging verwerpt Zwagerman. ,,Ik ga natuurlijk niet met een vloek de controverse opzoeken. Dat is wel erg makkelijk.''

Het interview met Joost Zwagerman kunt u lezen in het Nederlands Dagblad van woensdag 10 maart 2010. Een los digitaal nummer kunt u hier kopen en lezen.

Reacties