Kerk
Ulrum: ‘bakermat van de gereformeerde kerken’
Geplaatst: 30 juli 2010 11:56, laatste wijziging: 30 juli 2010 12:38
door onze redacteur Gerard ter Horst
De Hervormde Kerk van het Groningse dorp Ulrum, een monumentale dorpskerk uit 1225, ligt er deze zomerse dag verlaten bij. |foto Nederlands DagbladULRUM – Ulrum wil zichzelf op de kaart zetten als bakermat van de gereformeerde kerken wereldwijd. Immers, hier begon 'het'allemaal.
7 reacties
De duidelijkste markering was de Afscheiding onder Hendrik de Cock in het Groningse dorp, ruim 175 jaar geleden. Een nieuwe wandelroute voert langs historische locaties.
De Hervormde Kerk Ulrum, een monumentale dorpskerk uit 1225, ligt er op een zomerse dag verlaten bij. Het uit rode baksteen opgetrokken bouwwerk lijkt al voor eeuwen genoeg te hebben aan zichzelf. Het is moeilijk voor te stellen dat ruim 175 jaar geleden, najaar 1834, deze kerk het centrum was van een godsdienstige, kerkelijke en uiteindelijk ook politiek-maatschappelijke twist van grote omvang: de Afscheiding, een uittocht van uiteindelijk vele duizenden vaak rechtzinnige kerkleden uit de Nederlandse Hervormde Kerk.
Als er een dorp is dat letterlijk de vrucht van die Afscheiding in zich draagt, is dat Ulrum. De dit voorjaar verschenen wandelroute ‘door het Ulrum van 1834’ voert namelijk langs maar liefst vier kerken, waarvan drie gereformeerd; en dat in een dorp dat ongeveer 1700 inwoners telt.
De wandelroute vat aan bij de monumentaal hervormde kerk en pastorie en doet de wandelaar aanvankelijk meer stilstaan dan bewegen. Het is de kerk waar het in de jaren dertig van de negentiende eeuw allemaal begon. En waardoor, zo wil de folder van de wandelroute doen geloven, Ulrum uitgroeide tot ,,bakermat van alle kerkgenootschappen – wereldwijd – die zich ‘Gereformeerd’ noemen’’.
Op het oude kerkhof, even verderop, wel kleine Afscheidingssporen. Dorpsnotabele Marten Douwes Teenstra ligt er begraven, een felle tegenstander van De Cock, die hem geestdrijverij verweet. Enkele graven verderop getuigen nabestaanden van mevrouw Voet (1814-1903): ‘Zij heeft in haar leven blijken gegeven een hart voor het Koninkrijk Gods te hebben, en de gereformeerde gemeente alhier rijke weldaden bewezen.’
Voor het volledige verhaal en meer foto's van de wandelroute ‘Ulrum 1834’: lees pagina 2 van het Nederlands Dagblad van zaterdag 31 juli 2010. Een los digitaal nummer kunt u hier kopen en lezen.
Reageren
Indien u geregistreerd bent, kunt u hieronder reageren op het artikel. Hiertoe dient u in te loggen. Dit inloggen is mogelijk na een eenmalige registratie.
Reacties (7)
corrie hoogland (30 juli 2010 14:35)
Waarom "beginnen" in 1834?
Is dat geschiedenisvervalsing, de kerk dateert zeker van 1220 gezien de
bouw!
Morgen,in ND zien wij meer?
klaasoosterwijk (30 juli 2010 14:35)
Hoezo, hier begon 'het' allemaal? Ik gun Ulrum best een beetje
belangstelling, maar de Groningers moeten niet aan geschiedvervalsing
doen. Op z'n best begon in Ulrum de geschiedenis van de afgescheiden (!)
gereformeerde kerken. De roots van de huidige PKN liggen in de 16e eeuw,
toen de kerk bekend stond als de Nederduits Gereformeerde Kerk. Dat was
een kerk met een gereformeerde signatuur en de PKN staat nog steeds in
de reformatorische traditie.
Kortom: als Ulrum wil aangegeven dat in Groningen de repeterende breuk
begon dan is dat legitiem, maar Ulrum is niet de bakermat van alle
kerken die zich gereformeerde noemen! Dan heeft Dordrecht betere
papieren.
bjpost (30 juli 2010 16:09)
Hoezo zoveel belangstelling voor geschiedenis? Besteedt geen tijd aan wèl of niét geschiedvervalsing, hoeveel, waar, door wie, maar tracht ieder op eigen plek te blijven en te leven bij en naar het Woord van God. Een discussie leidt tot: 300 mensen, 400 meningen, 0,1 vooruitgang. Want een discussie brengt niemand verder op de weg van behoud, alleen Christus, in 1220, in 1834, in 2010. Gebouwen voegen niets toe.
wolsny (31 juli 2010 13:11)
Geachte heer Post,
Mag ik uit uw reactie concluderen dat dit uw laatste bijdrage zal zijn
op deze site?
Uw stelling (..) "Want een discussie brengt niemand verder op de
weg van behoud, alleen Christus" vind ik mooi en niet gedacht dat
die ooit uit ùw pen zou vloeien! Zeer verrassend dus.
U bent immers zelf een van de actiefste 'commentatoren' op deze ND site
vooral als het gaat om meningen van anderen 'de maat te nemen'.
(Deze oordelende instelling herken ik overigens zeer, want ook ik ben in
mijn jeugd en later opgegroeid in het spiritueel armoedige vrijg.
geref. leven. Ik durf de stelling wel aan dat het vrijg. gereformeerde
'belijden' voor het overgrote deel bestaat uit het (ver-)oordelen van
opvattingen en gedrag van andere christenen. Het ontstaan van de
vrijg.richting in 1944 begon al met een veronderstelt verschil in
opvatting over de 'veronderstelde wedergeboorte'. Een verschil dat
achteraf bezien niet groter is geweest dan het kloven van een haar. Ik
taxeer de vrijmaking niet anders dan een uit de hand gelopen academische
ruzie tussen proffessoren over de rug van goedgelovig en op
gehoorzaamheid afgericht kerkvolk (in de film 'Der Weisse Band' vind ik
die sfeertekening erg goed weergegeven!) Ik verwijs voor nadere
achtergrond informatie naar het proefschrift van Dr. TH.J.S. van
Staalduijne "om de lijn der Afscheiding".)
Helaas herhaalt geschiedenis zich nu als ik kijk naar de herstelt geref.
en de bezwaarden o.l.v. Douma (althans die waagt via zijn website nog
een poging om in het laatst zijner dagen zich onsterfelijk te maken
door met dat typisch wetenschappelijk vrijg. orthodox geloofsdenken
(waarbij de bijbel wel degelijk als wetenschappelijk boek dat in al haar
onderdelen op elkaar zou zijn afgestemd en een volmaakte eenheid zou
vormen dat zich niet kan tegenspreken ook zitten er eeuwen tussen de
totstandkoming van de verschillende boeken) en gespeend is van enige
vorm van spiritualiteit te 'bewijzen'dat de vrijgemaakten niet meer
gereformeerd zijn waarbij gereformeerde schriftopvatting en geschiedenis
als 'argument'wordt opgevoerd. Tja dat blijft toch een heilloze
circelredenening. Douma heeft wel gelijk maar anders dan hij denkt.
Al deze discussie, deze gerichtheid, brengt voor mij Christus, de
Waarheid geen mm dichterbij. Daarvoor moet je m.i. de weg van
niet-oordelen, zachtmoedigheid maar vooral een eigen mystieke
spirituele omgang met Gods Woord ontwikkelen die innerlijkheid en stilte
vraagt en niets te maken heeft met het zich afzetten tegen of je eigen
waarheid leren/opdringen aan een ander. Een mooi stil RK kerkgebouw die
je op elk uur van de dag zo binnen kunt stappen en waar je - i.t.t. de
protestantse kerken die alleen tijden de zondagse eredienstuurtjes van
slot gaan- altijd welkom bent zoals je je altijd welkom mag weten kan
daarbij overigens best ondersteunend zijn).
Ga daarom uw weg met God!
Vriendelijke groet.
corrie hoogland (31 juli 2010 15:33)
Met de vrome wens, (niet de toon) van Wolsny kan ik instemmen.
Jammer genoeg kunnen ook RK. Kerken niet altijd open staan.
G. t. Horst schrijft "de twee-eenheid van kerk en tijd."
Jammer dat hij de naam van de (gesloten) kerk niet noemt,
vast een RK.heilige missionaris?
jans (31 juli 2010 16:35)
Pieterman:"Qua ligging verschillen de kerken nauwelijks van
elkaar, vindt hij. ,,Wij hebben vrijzinnigen in ons
midden, en de gereformeerden kennen een evangelicale
vleugel die wij absoluut zo niet kennen.
Maar dat is het wel’"
Dat zegt al wel genoeg over de aard van de samenwerking en over zijn
geloof. Dit gaat over de essentie, net als in 1834, toen de (een deel
van) de hervormde kerk gereformeerd werd. Dat zelfde is ook nu weer
nodig, niet allen voor de hervormde, maar ook voor de (inmiddels
verworden) gereformeerde kerk, incl de GerK van Ulrum.
bjpost (31 juli 2010 17:34)
Beste Wolsny, u verleidt mij tot een reactie, wellicht ook weer anders dan verwacht. Ik weet, dat reacties al gauw in die richting gelezen worden: 'de ander de maat nemen' en varianten. Bij het lezen van uw reactie schoot me de tekst te binnen, dat de Here Jezus zei, Matt. 7:21: 'Niet een ieder, die tot Mij zegt: Here, Here, zal het Koninkrijk der hemelen binnengaan, maar wie doet de wil mijns Vaders, die in de hemelen is.' Nu is het inderdaad mijn doelstelling niet anders dan de Schrift getrouw na te spreken. Daarbij stel ik het zeer op prijs, dat ik kritisch gevolgd wordt en nagerekend. Niet, dat het om mijn mening zou gaan, nee, om samen verder te komen in het kennen van God en Zijn Woord. Hoe leren we God en Zijn wil kennen? Uit de schepping en uit Zijn Woord. En daartoe moeten we proberen de Schrift nauwkeurig te verstaan. Immers, hoe kunnen we de wil dóen als we de wil niet kennen?? Dat kan alleen als de Heilige Geest ons daartoe aanzet, ons verstand en hart opent, zodat we verstaan. Verder kunnen we vanaf de zondeval lezen, hoe kinderen van de Heere door niet-kinderen behandeld werden. Daarna, hoe de Here Jezus Zelf behandeld werd en vervolgens Zijn leerlingen en volgende gelovigen. En dat is vanuit het vlees niét te verstaan, alleen door geloof. Nu leert bovenstaande tekst, dat wóórden onvoldoende zijn. De Heere vraagt woord èn daad, niet naar ons goeddunken, nee, overeenkomstig Zijn Woord. Van daaruit heb ik gemeend in de loop van mijn leven minder te zien op naam, gebouw, voorgangers. Wel probeer ik de winst mee te nemen vanuit de reformatie, afscheiding, vrijmaking en dat telkens tegen de achtergrond van de Schrift Zèlf. Immers, de Schrift doet ons bij herhaling een zelfde refrein zien: de hoogmoed van de mens die gelovigen binnen enkele geslachten doet wegzakken in afval en eigenwilligheid. Hoe is in het OT en NT de afgoderij aanwezig geweest met de tempel, offerdienst, afgoden, hoogten, wetticisme, daarbij het achternalopen van leiders, voorgangers. Beseffend, dat we van onszelf niets sterker, slimmer, verstandiger zijn dan anderen leert de Schrift ons steeds weer, dat we ons aan God, aan Zijn Woord, beloften, verbond, genade moeten vastklemmen, biddend, dat de Heere Zijn Heilige Geest niet van ons neemt n.a.v. èigen nalatigheid. Want wij zijn van onszelf net zo lui en half en gemakzuchtig. Het rustige, gezapige leventje trekt. Strijden? Alsjeblieft niet! Toch: strijd om in te gaan door de enge poort. En daarom heel tijdelijk strijden de goede strijd van het geloof om puur uit genade!! puur uit ontferming!! in te gaan in de eeuwige rust. Nu rust het geloof op het Woord, het verbond, de ontferming en niet meteen op 'een eigen mystieke spirituele omgang met Gods Woord'. Op grond waarvan komt u tot deze gedachte? Begrijp me goed: het geloof is beslist niet ongevoelig, afstandelijk, ongeestelijk, lees de Psalmen maar. Toch getuigen ook de Psalmen naar 'zeker weten' en 'vast vertrouwen'. Maar wellicht wilt u me verder helpen.
RSS