Het verhaal in Geest van verlangen draait om het huwelijk van Tom en Ginny. Ginny is een uiterlijk niet al te aantrekkelijke vrouw die graag leest. Omdat ze de boerderij van haar vader niet alleen kan beheren doet ze er goed aan om te trouwen. Tom, groot en sterk, wil graag eigen grond hebben en een huwelijk is voor hem de mogelijkheid om het te verkrijgen.

Morgan beschrijft dus een verstandshuwelijk; pas als de echtelieden enige tijd getrouwd zijn komt er wat meer vuur in de verhouding, niet het minst op seksueel terrein. De auteur heeft duidelijk geprobeerd om dat aspect van de roman tot zijn recht te laten komen; hij is in zijn beschrijvingen terughoudend, maar suggereert wel intensiteit. ,,En om de een of andere reden moest ik denken aan zondoorstoofde tomaten en verse snippers eikenhout'', denkt Ginny.

Er is echter iets wat vanaf het begin voor wrijving en conflicten in het huwelijk zorgt: Ginny bezoekt graag opwekkingssamenkomsten, waarbij spreken in tongen nog tot de minder spectaculaire verschijnselen behoort (wat te denken van 'blaffers' en 'heilige rollers'?). De zwijgzame Tom staat daar uiterst wantrouwend tegenover: hij verafschuwt het verliezen van zijn zelfbeheersing en kan het dan ook niet aanzien dat Ginny juist in tongentaal bevrijding vindt. Hij vindt dat ze zich belachelijk maakt en sleept haar, met kind en al, de tent uit waar de samenkomst plaatsvindt.

Vertrouwelijk
Tom is uiterst gesloten, ook voor de lezer. Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van Ginny, voor wie Tom ook een raadsel blijft. Pas aan het eind van de roman - als het te laat is - gaat ze hem en hun relatie beter begrijpen. Tom werkt van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat en brengt de boerderij tot grote bloei. Diverse agrarische werkzaamheden worden door Morgan smakelijk en tot in detail beschreven, alsof hij er zelf bij geweest is - maar de roman speelt rond het jaar 1900.

Tussen Tom en Ginny is er voortdurend verwijdering en aantrekking, in lange golven, waarvan de uitslag steeds groter wordt. De mannengekke zus van Ginny, die net als Tom niets van pinkstersamenkomsten moet hebben, speelt daarin ook een rol. Tijdens een ziekteperiode in een ijzig strenge winter ziet Ginny hoe vertrouwelijk Tom en haar zus zijn geworden. Ze voelt zich gekwetst omdat haar zus nu over de kinderen moedert.

Een zinderend beschreven gevecht tegen brand op de boerderij in een droog najaar leidt tot de ineenstorting van Tom. Ginny komt ten slotte tot de conclusie dat ze haar man te weinig heeft gewaardeerd: ,,Wat had ik nu graag tegen hem gezegd dat wij bij hem in het krijt stonden, in plaats van andersom. Wat had ik graag gezegd dat ik aannam wat hij me te geven had.''

Moraal
Regelmatig hebben Ginny's observaties iets karakteristieks. ,,Uiteraard komen mensen ook naar begrafenissen om zelf opnieuw blij te kunnen zijn dat ze nog leven.'' Maar iets verder lees je dan een zin als: Tom ,,zou nooit zijn verdriet uitschreeuwen om daarna een nieuwe start te maken''. Zulke formuleringen hebben iets gemakkelijks, iets afgezaagds, en precies daardoor mist Ginny een eigen stem die je meteen herkent (zoals de stem van John Ames uit Gilead van Marilynne Robinson).

Het is in Morgan te prijzen dat hij geen platgetreden paden bewandelt. Zijn benadering van een huwelijk, de manier waarop seks aan de orde komt en zeker ook de beschrijving van binnenuit van een pinkstergelovige (en dat zonder dedain), laten zien dat hij een eigen geluid heeft. Daarbij komen de levendige beschrijvingen van landschap en boerenleven en het neerzetten van personages met een karakter dat belangstelling oproept.

Geest van verlangen is dus een roman met kwaliteiten. Dat het boek geen diepe indruk nalaat is vooral te wijten aan de enigszins voor de hand liggende moraal en het taalgebruik van Morgan, dat regelmatig te expliciterend is. In dit genre mag de lezer graag zelf de conclusies trekken.

N.a.v.: Geest van verlangen
Robert Morgan (vert. Dorienke de Vries). Uitg. Brandaan, Barneveld 2009. 312 blz. € 19,50

Reacties