De klassieke talen op het gymnasium zitten in zwaar weer. Hebben classici het altijd al moeilijk gehad om het directe nut van de oude talen uit te leggen, nu gaan ook de resultaten bij Grieks en met name Latijn op de middelbare school achteruit. De afgelopen drie jaar haalde steeds zo'n 40 procent van de leerlingen een onvoldoende voor het eindexamen Latijn.

De klassieke talen ,,trekken een zware wissel op het puberbrein'', schrijven de hoogleraren Caroline Kroon en Ineke Sluiter van de Verkenningscommissie Klassieke Talen in hun tussentijdse rapport. De commissie is ingesteld door staatssecretaris Marja van Bijsterveldt (Onderwijs) en zal dit voorjaar een definitief advies uitbrengen over de toekomst van de klassieke talen.

Vertaling

Uit het tussenrapport blijkt dat de commissie een nieuw verplicht vak wil invoeren op het gymnasium: Griekse en Latijnse Taal en Cultuur. In dit vak wordt wel gewerkt met oorspronkelijke Griekse en Latijnse teksten, maar de vertaling wordt er meteen bij gegeven. In het examen van dit nieuwe vak vervalt dan ook de 'beruchte' opdracht waarbij leerlingen een tekst die ze nog niet hadden gelezen moesten vertalen.

Er gaat nu bij Grieks en Latijn te veel tijd zitten in de vertaaltraining, menen Sluiter en Kroon. De afzonderlijke vakken Grieks en Latijn - met vertaalvaardigheid - blijven wel bestaan, maar worden in het voorstel een keuzevak.

Populistisch

Op het voorstel is vanuit de beroepsgroep van docenten klassieke talen veel kritiek gekomen. Het voorstel van de commissie maakt dat de bestudering van de Oudheid binnen het bereik wordt gebracht van ,,de minder bevoorrechten wat betreft intellectuele gaven en doorzettingsvermogen'', stelt Bart Berman, docent klassieke talen aan het Gymnasium Haganum in Den Haag. We staan daarom op een tweesprong, schrijft hij in een opiniebijdrage die is gepubliceerd door de beroepsvereniging van classici in Nederland (VCN): het niveau handhaven of lager maken, zoals de commissie wil. Dat laatste is volgens Berman een stap op weg naar een ,,oudheidlozere samenleving''.

,,Dit voorstel betekent het doodsvonnis van de klassieke talen en niet de redding'', is het oordeel van de docenten Elisa van Gucht en Lily Wedershoven op de website van de VCN. De commissie gaat er volgens Van Gucht en Wedershoven ten onrechte vanuit dat een grote groep leerlingen een gymnasiumdiploma moet kunnen halen en dat devalueert de status van het gymnasium. ,,Naar ons gevoel gaat de verkenningscommissie veel te ver mee in de populistische stelling dat elk schooltype in ieders bereik moet liggen.''

Aanleren

Een gymnasiumdiploma moet ergens voor staan, vindt ook dr. C.A. de Niet, docent klassieke talen op het reformatorische Van Lodensteincollege in Amersfoort. ,,Het gaat dan niet primair om vertaalvaardigheden, maar om een houding van analyseren. En dat wordt er bij gymnasiasten ingeslepen bij klassieke talen. Daar worden vragen gesteld als: 'Wat staat er precies, waarom staat het er, en waarom staat het er zó?' Het aanleren van die houding moet je niet reserveren voor een klein groepje enthousiastelingen die Grieks of Latijn als extra keuzevak kiest.''

Kleine groepen

De belangrijkste reden voor de slechte resultaten bij de examens klassieke talen is volgens De Niet dat de gymnasia worden bevolkt door leerlingen die er niet thuishoren. ,,Veel mensen kiezen voor een zelfstandig gymnasium om sociale redenen, bijvoorbeeld omdat deze overwegend 'wit' zijn. Die gymnasia groeien daardoor, maar de resultaten voor klassieke talen worden er slechter. Op scholengemeenschappen waar leerlingen ook atheneum kunnen doen, zijn het maar kleine groepen die kiezen voor de klassieke talen. Daar zijn de resultaten veel beter.''

Vroeger deed zo'n drie procent van de vwo'ers gymnasium, tegenwoordig is dat bijna tien procent, stelt De Niet. ,,En dat terwijl de intellectuele capaciteiten van leerlingen gelijk zijn gebleven. Die tien procent zou volgens het voorstel nu een minder moeilijk vak klassieke talen moeten doen. Maar ik ben bang dat dan een kleiner aantal dan die oorspronkelijke drie procent kiest voor een verdiepend vak Grieks of Latijn. Om op die leeftijd een niet-verplicht vak in zo'n taal erbij te kiezen, moet je wel heel gemotiveerd zijn.''

Reacties