Is het dan niet logisch dat taalstimuleringsprogramma's en taaltoetsen zo vroeg mogelijk worden ingezet? Nee, zegt hoogleraar Sieneke Goorhuis-Brouwer van de Rijksuniversiteit Groningen. 'Zo'n Cito-toets heeft desastreuze gevolgen voor een kleuter.'

Het stimuleren van de taalontwikkeling van jonge kinderen geniet veel aandacht. De voorschoolse educatie schoolt peuters bij om een slechte start op de basisschool te voorkomen. Op die basisschool gaat het er in de kleutergroepen vervolgens te schools aan toe, verklaarden leerkrachten die de oude opleiding tot kleuterjuf deden onlangs in een enquête van de onderwijsvakbond AOB. Aandacht voor letters, de inzet van handelingsplannen: het zou kleuters afhouden van waar het echt om gaat, spelend leren. Dat zegt ook hoogleraar spraak- en taalstoornissen Sieneke Goorhuis-Brouwer van de Rijksuniversiteit Groningen.

Waarom is er zoveel aandacht voor de taalontwikkeling van kinderen?
,,Begin jaren negentig heeft de overheid terecht bedacht dat ze moest gaan inzetten op de taalontwikkeling van allochtone kinderen. Die hebben inderdaad een achterstand, een zogenoemde blootstellingsachterstand. Ze hebben nog onvoldoende Nederlands gehoord om het ook te kunnen spreken. Daar kwam later bovenop dat veel, ook autochtone, kinderen uit groep 8 op een onvoldoende niveau lezen en schrijven. Daarmee is de verwarring ontstaan. De Nederlandse taalontwikkeling van peuters en kleuters is gelijkgesteld met het schoolvak taal: lezen en schrijven. Dat kinderen nog onvoldoende Nederlands spreken in groep 1 zegt nog niets over hun latere ontwikkeling en is er ook niet de oorzaak van dat kinderen aan het einde van de basisschool de kerndoelen niet halen. Door daar wel van uit te gaan legt men een te grote druk op peuters en kleuters.''

Hoe gebeurt dat dan?
,,In het kleuteronderwijs zijn methoden ingevoerd die horen bij kinderen van groep drie en die niet aansluiten bij de manier waarop kleuters leren. Kleuters leren spelenderwijs. Dat heeft alles te maken met neurologische processen en denkstappen die een kind moet maken. De eerste denkstap neemt hij rond de eerste verjaardag, wanneer hij gaat begrijpen dat er van alles om hem heen is, dat er een omgeving is. Als hij dat doorheeft, gaat hij leren dat alles een naam heeft. Dan start de taalontwikkeling. Rond de zesde verjaardag wordt weer een belangrijke denkstap gemaakt en kan hij gaan leren lezen en schrijven.''

De voorschoolse educatie zet jonge kinderen ook onder druk?
,,Peuteronderwijs hoort er helemaal niet te zijn. Een peuter bied je een rijke omgeving aan, waarin hij zich spontaan op alle fronten kan ontwikkelen. Maar door de invoering van de Vroeg- en Voorschoolse Educatie (VVE) wordt het ook op de peuterspeelzaal allemaal erg programmatisch aangepakt. Peuters krijgen een leeraanbod waar ze fysiek en neurologisch nog niet aan toe zijn. Neem het boek Mijn eerste Van Dale , een voorleeswoordenboek voor kinderen vanaf twee jaar. Het wordt gezien als een belangrijk instrument om een taalachterstand te voorkomen en het moet kinderen bewust maken van woorden die met a, b, c beginnen, terwijl dat een volstrekt ongeschikte manier is voor peuters.''

Het volledige artikel kunt u lezen in de bijlage Leven&Welzijn bij het Nederlands Dagblad van woensdag 13 januari 2010. Een los digitaal nummer kunt u hier kopen en lezen.

Reacties