,,Koffie? Suiker? Melk? Alsjeblieft.'' Het is half acht 's ochtends aan De Wittenkade in Amsterdam, en het pand van inloopcentrum 'De Schakel' is het enige waar het licht aan is. Buurtwerker Guus van Es helpt de eerste daklozen die komen ontbijten aan een kop koffie. Hij roert zelf, lepeltjes zijn schaars.

Een uurtje later zitten er zo'n 45 dak- en thuislozen, voornamelijk mannen, aan de eenvoudige tafeltjes. De meesten praten en hebben de bestelde uitsmijter met ham, kaas en spek voor hun neus (,,Ze eten flink, want ze moeten er de hele dag mee doen''). Een enkeling slaapt met zijn hoofd op de tafel.

,,Kijk, gisteren kwam de rij bestelnummers tot hier'', zegt vrijwilliger Lisa, terwijl ze naar het einde van de rij keukenkastjes wijst. Nu hangen er vijf bestellingen voor kok Vitaly, bij wie het zweet dan al in de bandana staat.

Het centrum wordt beheerd door Kerk en Buurt Westerpark, een initiatief van de rooms-katholieke Magdalenaparochie en de protestantse Nassaukerk. Zij begonnen ongeveer dertig jaar geleden ,,uit diepe bezieling'' met het werk onder daklozen, zegt Klaas Holwerda, sinds 2003 predikant van de Nassaukerk.

In die tijd werd de Prinsessekerk gesloopt. De steeds kleiner wordende hervormde gemeente die daar kerkte, fuseerde met de gereformeerden van de Nassaukerk. Holwerda: ,,Men zei toen: als we deze krimp in de toekomst willen voorkomen, moeten we de kerk relevant maken voor de samenleving. Na twee jaar onderzoek zijn diverse projecten begonnen voor verschillende doelgroepen, waarbij die voor dak- en thuislozen de meeste mensen trok.''

Sindsdien zit de zorg voor daklozen in de genen van de gemeente in de Nassaukerk. ,,We kunnen rekenen op ruim honderd vrijwilligers. Dat zijn meer mensen dan er op een doorsnee zondag in de kerk zitten'', stelt Holwerda. Zelf had de predikant bijna zeven jaar geleden, toen hij in Amsterdam kwam werken, geen ervaring met 'de straat'. Inmiddels is dat anders, van zijn vier werkdagen per week besteedt Holwerda er één aan het werk met daklozen en in de buurt.

Barbecue

Onder de noemer 'Zin op straat' is de predikant enkele jaren geleden een gesprekskring voor dak- en thuislozen begonnen. ,,Hun dagelijks leven wordt sterk bepaald door het regelen van basisbehoeften als eten, drinken en een slaapplaats. In de kring kunnen ze veilig praten over de diepere vragen.'' Dat lukt de ene keer beter dan de andere, zegt de predikant, maar ,,het voorziet in een behoefte''. In het afgelopen jaar keek de groep films over de tien geboden, en gingen de deelnemers op excursie naar ,,godshuizen in de wijk''.

Tot nu heeft de groep ongeveer acht regelmatige deelnemers. ,,Maar toen we een keer het seizoen afsloten met een gratis barbecue, waren er opeens veel meer mensen'', lacht hij. De problemen die Holwerda in de gesprekken tegenkomt, raken hem. Zo werd niet lang geleden een ex-dakloze, met wie het goed ging in zijn nieuwe onderkomen na een jarenlange depressie, weer hevig manisch. ,,Hij wilde niet behandeld worden, ging op veel te grote voet leven, raakte zijn huissleutels kwijt aan een maatje en kwam zo weer op straat terecht. Dan voel je je echt machteloos.''

Afwasmachine
Vrijwilliger Lisa gaat een paar weken naar haar ouders in Engeland, vertelt ze in haar onmiskenbare Britse Engels, onder het vullen van de afwasmachine. ,,Maar ik kom definitely terug, hulp is hier altijd nodig.'' Lachend: ,,Gelukkig is mijn taak niet zo moeilijk, ik schreeuw gewoon nummers.'' Dan, luidkeels: ,,Twee-honderd-vijf-en-dertig!'' Behendig verdwijnt ze met een bord tussen de mannen, sigarettenrook en braadlucht in de eetzaal. Kok Vitaly kijkt regelmatig op van zijn koekenpan, de zaal in. Je weet maar nooit.

,,Soms kunnen ze lastig zijn'', zegt Guus van Es in de ontbijtzaal. ,,Vooral 's middags, als ze veel van wat ze meemaken op straat hebben opgekropt.''

Het volledige artikel kunt u lezen in het Nederlands Dagblad van dinsdag 12 januari 2010. Klik op de button ‘Kopen’ als u deze krant wil lezen.

Reacties