In de aanloop naar Valentijnsdag, afgelopen zondag, heeft de commercie ons fors aangespoord om onze (geheime) geliefde extra in de watten te leggen. We gaven ons er royaal aan over. Voor even piekte het nationale liefdesleven. Die commerciële inmenging in ons privéleven lieten we gemakkelijk van ons afglijden. Maar zodra de overheid een vinger uitsteekt naar het huwelijk - de meest gekozen samenlevingsvorm in ons land - heb je de poppen aan het dansen. Dan is de wereld te klein. We komen vocabulaire te kort om uiting te geven aan ons misprijzen. En de overheid, zélf deel van de samenleving, blijkt daar gevoelig voor.

Het ministerie voor Jeugd en Gezin heeft recent een maatschappelijke barrière genomen door 'het stimuleren van opvoedend gedrag door ouders' in het beleid op te nemen. Want het belang van het kind gaat ons allemaal aan. Dat was al een hele hobbel. Maar nú is het tijd om beleid te ontwikkelen, dat zich toespitst op wat voorafgaat aan het opvoeden van kinderen, namelijk: hoe kun je als overheid bevorderen dat gehuwde burgers duurzaam en gelukkig blijven samenleven? Tot dusver ligt dit terrein braak bij het huidige kabinet.

Fors effect
In het parlement heeft Joel Voordewind, Tweede Kamerlid voor de Christen-Unie, dit punt al wél aan de orde gesteld, maar het heeft tot dusver niet tot een concreet beleidsvoorstel geleid. Terwijl het huwelijk, naast alle emotionele en affectieve aspecten één van de meest vitale economische factoren blijkt in onze samenleving. Het al dan niet gelukkig en duurzaam samenleven van partners heeft een fors effect op de kosten van sociale zekerheid en de gezondheidszorg; het welzijn van betrokken volwassenen en kinderen nog daar gelaten. Diverse overheidsorganisaties, waaronder het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, rekenen voor dat gehuwden langer en gezonder leven dan personen, die gescheiden zijn of nooit gehuwd zijn geweest.

Het beroep op de gezondheidszorg, aldus het RIVM, is groter onder gescheiden en alleenstaande personen dan onder gehuwden. Onderzoek van de Vrije Universiteit uit november 2009 toont aan dat gezonde, duurzame huwelijken het geluk van partners en de eventuele kinderen bevorderen.

Wanneer echtgenoten duurzaam gelukkig samenleven, wordt voorkomen dat een beroep moet worden gedaan op de sociale zekerheid dan wel op jeugdzorg; alles betaald uit publieke middelen, waarover de overheid de regie voert.

De maatschappelijke kosten van echtscheiding zijn in ons land nauwelijks bekend. Waarschijnlijk heeft de overheid ze niet in beeld gebracht, omdat het bevorderen van duurzame huwelijken tot dusver niet tot het beleid wordt gerekend. In de VS, met ruim 300 miljoen inwoners, worden de kosten van echtscheiding geschat op 112 miljard dollar per jaar. In Engeland, met ruim 60 miljoen inwoners, worden de jaarlijkse kosten hiervan geraamd op 24 miljard pond.

Financieel motief
Alleen al vanuit financieel perspectief kan minister Rouvoet een krachtig pleidooi voeren om beleid te ontwikkelen, gericht op het bevorderen van duurzame, gelukkige huwelijken. De overheid omringt ons financiële en lichamelijke welzijn met nauwgezette regelgeving en talloze zorginstellingen. Maar wie bij de overheid aanklopt om haar of zijn huwelijk nieuwe impulsen te geven óf - nog beter - zich hierop solide voor te bereiden, vindt niet thuis. Rouvoet zou kunnen beginnen met het openen van Centra voor Huwelijksbegeleiding, waar gehuwde burgers op vrijwillige basis terechtkunnen voor advies en hulp bij de ontwikkeling van hun (vastgelopen) huwelijk. De bewindsman hoeft er niet eens nieuwe centra voor op te richten. Hij zou een controle kunnen laten uitvoeren op bestaande, vrijwel altijd particuliere expertisecentra, en de goedgekeurde instellingen kunnen voorzien van een kwaliteitskeurmerk. Vervolgens kan hij deze centra aanwijzen als 'Algemeen Nut Beogende Instelling', waardoor gehuwde burgers, die er vrijwillig om advies en hulp komen, de kosten ervan fiscaal kunnen verrekenen. Dat past prima in het gelijkheidsstreven van de overheid. Immers, voor partners, die tot echtscheiding besluiten, zijn er ook fiscale faciliteiten. Onder meer de kosten gemaakt om alimentatie te verkrijgen of te behouden, zijn fiscaal aftrekbaar.

In Engeland was het huwelijk lange tijd not done op de politieke agenda. Maar het mentale klimaat is gewijzigd. Nu hebben twee Britse politieke partijen het op de agenda gezet, teneinde meer kiezers te trekken bij de landelijke stembus op 7 mei aanstaande. Het is tijd voor Rouvoet en zijn ambtenaren om te werken aan een effectief beleid gericht op de bevordering van duurzame, gezonde huwelijken. Met een knipoog naar 's lands schatkist. Want de fiscale en sociale kosten van huwelijkstrouw zullen naar verwachting een fractie zijn van de bestaande maatschappelijke kosten van echtscheiding.

Drs. Jan Hol is politicoloog en voorzitter van Stichting Marriage Week Nederland.

Reacties (3)