• 1
• 2
• 3

Dat blijkt uit de kabinetsreactie op het Irakrapport van de commissie-Davids. Terugkijkend meent het kabinet dat ,,het beter was geweest wanneer de communicatie met de Kamer meer inzicht had geboden in enerzijds de beschikbare informatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten en van de wapeninspecteurs en anderzijds in de vertaling daarvan''. De Amerikanen vroegen Nederland in de maanden voor de inval ook om aanvullende bijdragen. Het kabinet vindt nog steeds dat er ,,geen rechtsplicht'' bestond om dat aan de Kamer te melden, maar het had wel ,,van wijsheid getuigd'' als het wel vertrouwelijk aan de Kamer was gemeld.

De brief

Het kabinet is het dinsdag eens geworden over de reactie op het Irakrapport van de commissie-Davids. Een brief daarover gaat dinsdag nog naar de Tweede Kamer. Dat heeft vicepremier Wouter Bos dinsdag gezegd na het extra kabinetsberaad over de kwestie, dat ruim 2,5 uur duurde. Volgens hem ,,doet de brief recht aan hoe iedereen erover denkt en stelt de brief tegelijkertijd vast hoe we in de toekomst verder moeten''.

Minister Eimert van Middelkoop (Defensie) zei na afloop dat het kabinet op basis van politieke integriteit en wederzijds respect tot een reactie is gekomen. Hij benadrukte nog eens hoe lastig dat was in deze zaak, waar partijen jarenlang zeer verdeeld zijn geweest.

Rapport-Davids

De top van het kabinet en de meest betrokken vakministers zijn de afgelopen tijd veelvuldig bij elkaar geweest om een standpunt te bepalen over het rapport van Willibrord Davids. Na de presentatie van dat rapport op 12 januari ontstond bijna een kabinetscrisis, omdat de reactie van premier Jan Peter Balkenende daarop slecht viel bij de PvdA.

Rouvoet

Het huidige kabinet is ministerieel verantwoordelijk voor de besluiten rond de politieke steun voor de Amerikaanse inval in Irak, maar niet voor de procedures of gang van zaken die daartoe hebben geleid. Dat maakte vicepremier André Rouvoet (ChristenUnie) dinsdagavond duidelijk in zijn tweewekelijkse interview met Nu.nl. ,,We zijn niet verantwoordelijk voor of er wel of niet een aparte vergadering over een onderwerp is geweest, hoe lang dat heeft geduurd en wie wat heeft gezegd. Je bent verantwoordelijk voor het beleid en de uitspraken van je voorgangers'', aldus Rouvoet.

Het kabinet gaat daarom in zijn dinsdag uitgebrachte reactie op het Irakrapport van de commissie-Davids niet inhoudelijk in op het verwijt dat premier Jan Peter Balkenende destijds te weinig regie zou hebben gehad. ,,De rol van betrokkenen destijds, en dus ook de minister-president, nemen we zoals het er ligt. We voelen ons als kabinet niet verplicht om een reactie te geven op iedere punt en komma. Iedere betrokken persoon heeft daar andere herinneringen bij en dat mag ook.''

Van Middelkoop opgelucht

Minister van Defensie Eimert van Middelkoop (ChristenUnie) is opgelucht dat het kabinet het eens is geworden over een gezamenlijke reactie op het Irakrapport van de commissie-Davids.

,,Het was een lastig proces'', zei Van Middelkoop dinsdag. Voor hem is de brief ook een bewijs voor het vermogen bij het kabinet dat ,,we confrontaties uit het verleden en vraagstukken van oorlog en vrede hebben kunnen verteren''. Vooral CDA en PvdA waren het de afgelopen zeven jaar zeer oneens over de Amerikaanse inval in Irak in maart 2003.

Reactie CDA

CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel vindt dat het kabinet met een ,,afgewogen verhaal'' is gekomen met de reactie op het Irakrapport van de commissie-Davids.

,,Of de informatieverstrekking aan de Kamer volledig of onjuist was, dat is niet aan de orde. Het gaat er meer om dat meer informatie op sommige punten wel had gekund'', aldus Van Geel. Volgens Van Geel zijn het kabinet en de Kamer met de brief ,,dichter bij elkaar gekomen''. Ze weten nu beter hoe ze voortaan met deze situaties moeten omgaan.

Reactie PvdA

De PvdA vindt dat het kabinet de gemaakte fouten in de besluitvorming over Irak ,,ruiterlijk erkent''. De reactie van het kabinet dinsdag is daarom een heel andere dan de eerste reactie van premier Jan Peter Balkenende in januari. PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer is blij met de brief, zei ze dinsdag.

Hamer zei dat de kabinetsreactie recht doet aan het rapport van de commissie-Davids en dat de premier ruiterlijk erkent wat er is misgegaan. Belangrijk voor haar is ook dat het kabinet lessen trekt voor de toekomst. ,,Dat geeft vertrouwen dat het nooit weer zo gaat als het is gegaan.'' Een parlementaire enquête is voor Hamer niet meer nodig. ,,De commissie heeft alles onderzocht. Het is nu genoeg'', aldus Hamer.

Reactie D66 en SP

Het kabinet erkent volgens D66-leider Alexander Pechtold dat het de Tweede Kamer onvolledig heeft geïnformeerd over de Nederlandse steun aan de oorlog in Irak. ,,Er blijft nog maar één vraag over: welke conclusie trekt de PvdA?'', aldus Pechtold dinsdag.

Pechtold noemt de brief over de Irak-kwestie helder. Hij is daar blij mee, maar nog niet tevreden. Hij wil er snel een debat over, zei hij dinsdagmiddag. Het is immers aan de Kamer om een oordeel over het handelen van het kabinet uit te spreken. Die Kamer is twee keer niet ge¡nformeerd. Dat het kabinet dat zelf aangeeft, is heel belangrijk voor genoemd debat, aldus Pechtold.

Agnes Kant van de SP is teleurgesteld over de kabinetsreactie op het Irakrapport van de commissie-Davids. Kant ziet niet dat het kabinet verantwoording aflegt. Ze ziet in de brief ook niet dat het kabinet erkent dat het niet goed heeft gehandeld. ,,Hoe kon het kabinet, terwijl het wist dat selectieve informatie is verstrekt, politieke steun geven aan een oorlog?'', aldus Kant.

Reactie PVV

Balkende buigt diep voor de PvdA. Dat is de eerste conclusie van PVV-leider Geert Wilders dinsdag op het rapport. Wilders stelt dat de PvdA het CDA op de knieën heeft gekregen. De PVV heeft na lezing van de brief over het Irakrapport nog vragen, onder meer over het volkenrechtelijk mandaat dat nodig was voor de inval in Irak, de regierol van minister-president Jan-Peter Balkenende en het gebruik van informatie door veiligheidsdiensten.

Acht lessen

Het kabinet stelt dat het kritisch naar zichzelf heeft gekeken en lering zal trekken uit de bevindingen van de commissie-Davids over 'Irak'. De acht lessen voor de toekomst, die in de brief dinsdag aan de Tweede Kamer staan:

- het kabinet vindt dat informatie van buitenlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten niet rechtstreeks naar ministeries mag gaan. De Nederlandse veiligheidsdiensten AIVD of MIVD moeten die als eerste onder ogen krijgen.

- informatie van de AIVD en de MIVD moet op een goede manier worden verwoord in beleidsnotities en in brieven aan het parlement. De diensten moeten hiermee kunnen instemmen.

- het kabinet denkt vaker en meer specifieke informatie vertrouwelijk aan het parlement te kunnen geven.

- ambtelijke notities of afwijkende meningen over belangrijke onderwerpen moeten de politieke leiding bereiken.

- een adequaat volkenrechtelijk mandaat is vereist bij deelname aan een missie met Nederlandse militairen. Dit geldt expliciet ook voor het geven van alleen politieke steun aan andere landen die vergelijkbare missies ondernemen.

- Buitenlandse Zaken stelt een volkenrechtelijk adviseur aan.

- het kabinet zal de Tweede Kamer over de inzet van de krijgsmacht zo veel mogelijk volgens het gebruikelijke, zogeheten Toetsingskader inlichten.

- het kabinet wil met de Eerste en Tweede Kamer overleggen over het spanningsveld tussen de afstemming binnen het kabinet en de wens van de Kamers om snel informatie te krijgen.

Reacties (3)