In het Nederlands Dagblad van donderdag 14 januari schreef ds. P.L. Voorberg, predikant te Emmeloord, een artikel over het (eventueel) verlaten van de kerk. Als het gaat over het wel of niet verlaten van de kerk wordt bij herhaling de geschiedenis aangevoerd als bewijsmateriaal. En nu is het zeker waar dat een kerk geen kerk kan zijn als het z'n geschiedenis niet kent. We denken daarbij in de eerste plaats aan de geschiedenis van de kerk, ons in de Bijbel beschreven. Maar ik krijg het gevoel dat de geschiedenis ook de norm is. Zo ging het vroeger, zo moet het nu ook. Terwijl ik de stellige geloofsovertuiging heb dat alleen Gods Woord de norm is voor al ons doen en laten, zowel wat betreft het blijven bij als het verlaten van de kerk.

Opmerkelijk is het feit dat ds. Voorberg in zijn artikel nergens weerspreekt dat er dwalingen in de GKv voorkomen. Sterker nog, er wordt daarnaast gewoon gesproken over ware kerk. Wat er vervolgens gezegd wordt over dwaling is een Schriftuurlijk gegeven. Daar moet krachtig tegen gestreden worden. Daar mogen we niet voor weg lopen. Met de kerk geeft God ons ook de kerkstrijd. Satan valt juist de kerk, het lichaam van Christus aan. En dat hebben we te aanvaarden. Daarin hebben kerkleden een dure verantwoordelijkheid. Niet weglopen, maar strijden! Het gaat immers om het behoud van Gods Woord als de waarheid en daarin Gods eer. Dat er dwalingen in de kerk voorkomen, maakt de kerk niet direct per definitie valse kerk. Dat kan ik met ds. Voorberg en anderen eens zijn. De Schrift laat ons daarin heel wat voorbeelden na.

We hoeven alleen maar de kerk van Corinthiërs en de zeven gemeenten van Openbaring 2 en 3 te noemen. De les die we daar over dwalingen leren, is er maar een, en dat is: bekeer u en anders zal Ik de kandelaar wegnemen. Niet te snel moeten we hier zijn met onze conclusies over het wel of niet verlaten van de kerk. Er is maar één boodschap als het gaat om dwaling: bekeer u! En dat betekent strijd.

Ware kerk
Als de kerk je hardhandig verwijdert, is het een duidelijke zaak. Nu zijn er zeker twee oorzaken aan te wijzen waarom de kerk je zou kunnen verwijderen. Dat is omdat je blijft volhouden in de strijd tegen de dwaling.

Het kan ook gebeuren als de kerk de tucht bedient. Het verschil zit hem in het woordje 'kerk'. In het eerste geval is het niet meer de kerk die verwijdert, maar wordt het gedaan door hen die niet van de kerk, niet van de gemeenschap van ware gelovigen zijn.

In het tweede geval is het werkelijk de kerk die haar bediening uitoefent. Maar, hoe zal een kerk die meerdere dwalingen tolereert of zelfs omarmt, de tucht van het uitwerpen bedienen? Deze kerk geeft immers door haar dwalingen te kennen geen kerk van Christus meer te zijn. Bovendien heeft ze het middel van de tucht zelf uitgeschakeld. En dus zal in veel gevallen niemand meer verwijderd worden. De dwaling wordt daar getolereerd, maar de verontrusting ook.

Als we dan naar de geschiedenis kijken, is het eerlijk om ook te kijken naar de geschiedenis van de ware gelovigen in de valse kerken, zoals ds. Voorberg dat omschrijft. De geschiedenis heeft ons hier ook wat te zeggen. Valse kerken, en dan bedoelen we kerken met een grote leervrijheid, zullen niemand uitwerpen. Het past immers niet bij hun in de praktijk gegroeide leervrijheid? Waarom zouden gelovigen wel zelf uit de valse kerk moeten gaan, zonder verwijderd te worden, terwijl ze niet zelf uit de Gereformeerde Kerken mogen gaan die ook een bepaalde leervrijheid hebben?

Drie kenmerken
Als wij ons serieus met de vraag bezighouden of we uit de kerk willen gaan waar we lid van zijn, vrijwillig of niet, dan is er maar een ding dat er toe doet. Is die kerk de ware kerk of niet? En dat meten we niet af aan velerlei omstandigheden, maar aan de drie kenmerken genoemd in de belijdenis van de kerk: wordt de prediking zuiver naar Gods Woord bediend, worden de sacramenten zuiver bediend en wordt de tucht Schriftuurlijk gehandhaafd? Alleen in die weg is er sprake van de ware kerk van Jezus Christus.

Met de drie kenmerken spreken we over niet minder dan de sleutels van het Koninkrijk der hemelen. Zo is er via de kerk toegang tot God.

Is of komt er binnen de ware kerk dwaling - het is een Bijbels gegeven - dan zal de strijd er moeten zijn. Maar wat als de kerkelijke weg is gelopen en er maar één keus overblijft: conformeren en anders... Velen zullen zich onder protest (!) conformeren en daarmee de kracht van de dwaling onderschatten, voor zich zelf en zeker voor het nageslacht.

Anderen zullen daar voor het oog misschien vrijwillig bij weggaan. Echter, schijn bedriegt. Want als je je moet conformeren met besluiten die in strijd zijn met Gods Woord, omdat de kerkelijke weg is afgerond en er geen ander besluit valt te verwachten, dan word je uitgeworpen al ga je voor het oog vrijwillig weg.

De overweging is of wij ons willen laten vergaderen door Christus of dat we het alleen laten afhangen van het feit dat de 'kerk' verwijdert. De vraag die ons moet bezighouden, is: waar is de kerk van Christus?

H. Oosterhuis woont in Noordwolde en is lid van De Gereformeerde Kerken (hersteld).

Reacties (6)