Niemand kan theologen het recht ontzeggen om beoordelingen te geven van andere religies. Vanzelfsprekend dienen we ons grondig te verdiepen in de achtergronden van religies en ideologieën waarmee we als christelijke gemeente vandaag te maken krijgen. De islam staat daarbij natuurlijk prominent op de agenda. Sommige beschouwingen zijn echter weinig dienstbaar aan de missionaire opdracht van de kerk en helpen ook gemeenteleden niet die in het dagelijks leven met moslims te maken hebben.

Sjibbolet
De steeds weer terugkerende discussies over de vraag of God en Allah dezelfde zijn en of de islam naar zijn wezen gewelddadig is, zijn wat ons betreft voorbeelden van achterhoedegevechten. Ze functioneren vaak als sjibbolet om medechristenen af te serveren als zijnde niet zuiver op de graat, zonder nauwkeurig te luisteren. Moslims kunnen vermakelijk toekijken hoe christenen hun energie verspillen aan interne discussies en het is koren op de molen van een verlichte elite, die graag doet voorkomen dat orthodoxe gelovigen per definitie voor polarisatie zorgen. Helpt de korte formule 'Allah is niet dezelfde als God' om de geloofsovertuiging van moslims helder in beeld te brengen? Helpt ze om moslims uit te leggen hoe Jezus ons God heeft geopenbaard? Helpt ze om gemeenteleden ervan te weerhouden moslim te worden? We denken van niet.

Kenmerkend
Het is kenmerkend voor het ontstaan van de islam, dat Mohammed niet met een onafhankelijke eigen religie is gekomen, maar tal van Bijbelse thema's heeft opgepakt en daar een andere (islamitische) betekenis aan heeft gegeven. We herkennen in de islam naast pre-islamitische Arabische elementen in godsbeeld en rituelen, dwalingen waarmee de vroege kerk ook te stellen had. Voorbeelden daarvan zijn het Arianisme (dat aan Jezus zijn goddelijkheid ontzegt) en het docetisme (dat leert dat de lichamelijkheid van Jezus schijnbaar was; een opvatting die men terugvindt in de Korantekst dat Jezus slechts in schijn gekruisigd werd). Vroeger kon de kerk ketterijen niet afdoen door van de aanhangers te zeggen dat ze een andere godheid aanbaden. De kerk ging in gesprek met hen, spande zich in om zelf een helder getuigenis te formuleren en daagde de dwaalleraars uit daarop te reageren. Met moslims vandaag moet het niet anders.

Bij de islam gaat het vooral om de godheid en het werk van Jezus Christus en daarom ook over de betrouwbaarheid van de Heilige Schrift. Moslims mogen van ons verwachten dat wij als christenen onszelf niet uitputten in onderlinge wedstrijden waarin we categorisch oordelen over moslims, maar dat we met hen in gesprek gaan. Daarin dienen we als christenen op de punten waar de islam afwijkend leert, een helder eenparig Bijbels getuigenis te laten horen en moslims uit te dagen met argumenten te komen waarom zij dit afwijzen. Moslims zijn immers gekomen met wat zij zien als alternatief voor of vervanging van joden- en christendom. Daarom moeten niet wij verantwoording afleggen over onze visie op de islam, maar behoren moslims zich tegenover ons  te verantwoorden.

Wanneer moslims om ons heen de islam uitleggen, zullen ze dat verschillend doen, want de ene moslim is de andere niet. Het lijkt ons geen taak voor christenen om voor moslims te bepalen wat nu wel of niet de kern van hun geloof is. Dat mogen ze zelf doen, en natuurlijk mogen we hen daarbij kritisch bevragen. Wij dienen als christenen trouw aan de roeping van onze Heer met de mensen in gesprek te gaan met wie we concreet te maken hebben en hen met woord en daad uit te nodigen tot het geloof in Jezus Christus als Redder en Heer.

Gewelddadig
Ook de vraag of het wezen van de islam per definitie gewelddadig is, brengt ons niet zoveel verder. Ongenuanceerde veroordelingen bieden moslims vooral een megafoon om zich als slachtoffer te beklagen; en meer dan eens terecht. In plaats daarvan kunnen we hen beter laten uitleggen waarom zij het evangelie van Jezus Christus vervangen hebben door het getuigenis van Mohammed dat geen evangelie is. Natuurlijk behoren we wel op te komen voor de positie van onze broeders en zusters in door moslims gedomineerde landen, die slecht is in vergelijking met de behandeling die moslims hier voor zichzelf opeisen. We dienen dan concreet te zijn en te weten tegenover wie we het probleem van christendiscriminatie aankaarten.

Sommige christenen staan naïef tegenover de islam of beschouwen deze zelfs als een aanvaardbare variant van hun eigen godsdienst. Wie dat doet, neemt de islam niet serieus. Daartegenover moslims bij voorbaat diskwalificeren als afgodendienaars, met de bedoeling eigen mensen te beschermen, kan het omgekeerde effect bewerken. Vroeg of laat zullen kerkleden met vrome moslims te maken krijgen, die met ontzag over God spreken en met respect de naam Jezus uitspreken. Wanneer de zwart-witschema's van hun opvoeders en opinievormers dan niet reëel blijken te zijn, zullen ze mogelijk juist openstaan voor een geamputeerd evangelie zonder Jezus als Heiland.

Cees Rentier is predikant-directeur van de stichting Evangelie & Moslims te Amersfoort. Marten de Vries is missionair predikant te Rotterdam en initiatiefnemer van Studie- en ontmoetingscentrum Het Kruispunt.

Reacties (11)