Maar nu looft zelfs de linksgeoriënteerde pers hem, komt de bijzondere Amerikaanse gezant met hem praten over vrede en heeft hij tegelijk het protest van de kolonisten tot zwijgen gebracht. Maar de Palestijnen blijven wantrouwend.

Het is even wennen, de Ha'aretz die zomaar waarderend schrijft over 'Bibi'. De liberale, wat links georiënteerde krant kreeg voor de verkiezingen van februari kippenvel als werd nagedacht over de kans dat niet Tzipi Livni van Kadima, maar Benjamin Netanyahu van Likud de nieuwe premier zou worden. Een nachtmerrie, zo herinnert Ari Shavit de lezers nog aan die tijd, zeker toen Netanyahu ook nog eens ging samenwerken met de uiterst rechtse Liebermann. De ingezondens waren duidelijk: deze 'fascistoïde regering' zou Israël in het verderf storten.

Zes maanden na het aantreden van Netanyahu is de balans totaal anders. ,,Dag na dag, week na week beweegt Netanyahu zich weg van het demonische beeld dat aan hem was verbonden en versterkt hij zijn status als de legitieme leider van Israël.'' De Bibi van 2009 blijkt een heel andere dan de oude. ,,Hij luistert, vraagt advies, overlegt veel, is vrij van arrogantie. Hij wordt vooral geleid door het zoeken naar overeenkomst, eenheid en compromis.'' Zo weet hij een coalitie van Arbeidspartij tot Israël Ons Huis, van Ehud Barak tot Avigdor Liebermann bij elkaar te houden - en te laten regeren.

In analyses in zowel de Ha'aretz als de meer rechtse Jerusalem Post wordt Netanyahu veel krediet gegeven. Niet alleen heeft hij in de nogal roerige Israëlische politiek wat rust gebracht, ook economisch gaat het beter, zelfs in de huidige crisis. Nog maar een paar maanden geleden kondigden de krantenkoppen rampspoed aan. Er was geen groei maar teruggang, de belasting-inkomsten stortten in, de werkloosheid nam razendsnel toe, het begrotingstekort zou enorm zijn. Nu is dat door een evenwichtige economische politiek juist andersom.

Maar de grootste verandering in denken is wel die over de vredespolitiek. Die zou onder Netanyahu volledig voorbij zijn, was de vrees. Maar nu is de conclusie dat hij een 'redelijke, volwassen' politiek voert in plaats van de 'geef alles maar krijg niets-politiek' van Olmert en Livni. Zijn visie op een realistische tweestatenoplossing heeft hem zelfs de steun van sommige Israëlische 'vredesduiven' opgeleverd, constateert David Horovitz, hoofdredacteur van de Jerusalem Post .

Uitgekookt
Inderdaad is de politieke balanceerkunst van Netanyahu opmerkelijk. Aan de ene kant ging een korte storm van protest op toen bij monde van Ehud Barak werd aangekondigd dat 'honderden nieuwe huizen' mochten worden gebouwd in de nederzettingen. Maar het was een uitgekookte actie om een op handen zijnde protestactie binnen de Likudpartij tegen Netanyahu te ondermijnen. Aan de andere kant ging het in de meeste gevallen om al eerder aangevraagde en soms al dan niet onder voorwaarden verstrekte vergunningen.

Voor het Witte Huis van leer kon trekken, kwam ook het tweede deel van het plan naar voren: daarna zou er een bouwstop komen. Tijdelijk, dat wel. Want het blijft op dit punt voor Netanyahu bijzonder lastig koorddansen.

Tegelijk blijkt uit een rapportage van het IMF dat de economie in de Westbank dit jaar naar verwachting met zeven procent zal groeien, nadat de Israëlische regering een aantal belangrijke versperringen heeft verwijderd. Zelfs Uri Avnery, vredesactivist en verklaard tegenstander van Netanyahu, moet toegeven dat ,,Ramallah bloeit, nieuwe bedrijven worden geopend en Netanyahu's 'economische vrede' werkelijkheid begint te worden''. Avnery verwijst hierbij naar de uitgangspunten die Netanyahu eerder dit jaar heeft uiteengezet. Volgens hem moet de vrede van de grond af worden opgebouwd, door de Palestijnen een economisch perspectief te bieden. Dit in plaats van te beginnen met een groots vredesplan terwijl de situatie op de grond nog even slecht is als voorheen. Dat dit plan lijkt te werken, blijkt ook uit de toegenomen steun voor Fatah op de Westbank, waarmee de opmars van Hamas tot stilstand is gekomen.

Gebrom en gegrom
Of en hoe dit een basis kan zijn voor verdere besprekingen komt morgen aan de orde, als Netanyahu een ontmoeting heeft met de Amerikaanse gezant, Mitchell. Voor Obama is het vredesproces in het Midden-Oosten een absolute prioriteit, zo heeft hij steeds gezegd. Maar Obama heeft in eigen huis de handen vol aan het debat over de hervorming van de gezondheidszorg en de oorlog in Afghanistan. Erg veel tijd en aandacht voor het Midden-Oosten kan hij zich nauwelijks veroorloven.

Crucialer is nog de rol van de Palestijnse Autoriteit. Daar is vooral nog veel gebrom en gegrom te beluisteren. Netanyahu heeft via overleg in Caïro een signaal willen afgeven dat hij wel degelijk wil praten. Maar Abbas, met uitgestelde verkiezingen voor de boeg, wil een rechte rug tonen. Het heeft volgens hem geen zin met Netanyahu te praten zolang er geen totale bouwstop in de nederzettingen en de buitenwijken van Jeruzalem wordt afgekondigd. Abbas houdt vooralsnog vast aan de 'maximalistische' insteek: Israël moet zich terugtrekken achter de grenzen van 1967, inclusief die in Jeruzalem.

Het is nu de grote uitdaging voor de ervaren Amerikaanse bemiddelaar George Mitchell om, ondanks de harde tegenstellingen die er op dit terrein bestaan, de beide heren over ruim een week tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties samen te brengen in een ontmoeting met president Obama. Dat vraagt meer om het afleggen van de 'hardheid van hart' dan om een politiek akkoord vooraf. Het is de vraag of men werkelijk vrede met de ander wil, of dat het spreken daarover niet meer is dan een façade.

Netanyahu heeft de weg proberen vrij te maken door, in de woorden van Avnery, ,,zonder vangnet te koorddansen op een smal koord''.

Het is nu aan Abbas om dezelfde moed en hetzelfde tactisch vernuft te tonen, als hij ten minste werkelijk meent wat hij over vrede zegt. Maar Palestijnen staan klaar om het koord door te knippen

Reacties (2)