,,Boem, boem, boem! Rinkel, rinkel, rinkel.'' Tientallen mensen met witte hesjes aan slenteren rondom een in zwarte doeken gehulde kubus. Opgenomen in de stoet lopen vijf trommelaars, een vrouw met een tamboerijn en een jongeman die op een fluit mysterieuze melodietjes speelt.

Op het Hof in Dordrecht werd gistermiddag het kunstwerk 'Het mekka van Calvijn' onthuld. Het is een van de activiteiten van het Calvijnjaar, waarin wordt herdacht dat Johannes Calvijn vijfhonderd jaar geleden werd geboren.

Je mag het plein niet zomaar op. Eerst móét je een wit hesje aan. Ook een fotograaf, die nog zegt 'ik ben er alleen om te registreren', moet eraan geloven. Als compromis mag hij het hesje als sjaal dragen.

Een man in een donker pak, een vrouw met een kinderwagen, een groepje meisjes lurkend aan een sigaret: alle nieuwsgierigen die zijn afgekomen op de onthulling, lijken een eenheid te vormen, omdat ze over hun gewone kleren dat gemeenschappelijke witte hesje dragen met in de nek het merkje 'Aziz'. Zelfs een zwart bulldogje heeft het om zijn nek geknoopt. Hij struikelt er haast over.

'Het mekka van Calvijn' had eigenlijk al op 12 juni onthuld moeten worden, maar dat ging niet door, omdat er geen vergunning voor was gevraagd. Bovendien maakte de hervormde gemeente van de nabijgelegen Augstijnenkerk bezwaar tegen het kunstwerk, zonder succes.

De koster van de kerk, Gert de Boon, die zelf ook aan het Hof woont, vond het 'om te huilen' dat Calvijn en de islam in één kunstwerk worden gecombineerd, dat ook nog eens vlak bij de locatie wordt geplaatst waar in 1618 en 1619 de Synode van Dordrecht plaatsvond.

Kubus

De kubus verwijst volgens sommigen naar de Kaäba, de zwarte kubus die in Mekka het middelpunt vormt van de bedevaart die iedere moslim als het even kan eens in z'n leven moet maken. Alle moslims wereldwijd richten zich bij hun gebed op de Kaäba. Maar dat het kunstwerk een kubus is, heeft volgens de kunstenaar Aziz Bekkaoui - van Marokkaanse afkomst - niets met de Kaäba te maken, maar met de vierkante vorm van het plein waarop het staat. Hij zegt dat hij zich heeft laten inspireren door waarden uit het calvinisme als soberheid, zorgzaamheid, zelfreflectie en werklust die volgens hem ook in andere religies voorkomen. Ook de titel van het kunstwerk heeft volgens hem weinig van doen met de islam. ,,'Het mekka van' is een hele normale uitdrukking in de Nederlandse taal. Het verwijst naar een centraal punt. Dat is ook het geval met dit kunstwerk. In het Calvijnjaar is Dordrecht het centrale punt.''

,,Aiaiaiaiai!'' Een vrouw, geheel in het wit gekleed, begint klagend bij haar getrommel te zingen. Mannen en vrouwen, ook helemaal in het wit, dansen met yoga-achtige bewegingen rondom de kubus. Kleine meisjes doen het met ernstige gezichtjes na.

Sommige mensen staan aan de randen van het plein naar het ritueel te kijken. ,,In een processie mag je af en toe uitrusten, toch?'', zegt een vrouw van middelbare leeftijd tegen een vriendin.

Maar nee, dat mag niet, blijkt even later. Na een half uur rondjes lopen, klinkt er een zeurende vrouwenstem door de microfoon, die herhaaldelijk zegt: ,,Dames en heren, de ceremonie gaat beginnen, wilt u zo vriendelijk zijn om mee te lopen.'' Iedereen, behalve een handjevol journalisten en fotografen, geeft gehoor aan de oproep, en sjokt nog een kleine tien minuten door.

Het ritueel ziet er intrigerend uit en maakt nieuwsgierig naar de kubus onder de zwarte doeken, maar wat het met Calvijn te maken heeft, blijft toch onduidelijk.

Plotseling knallen glitterende sliertjes plastic de lucht in en glijden de doeken van de kubus. Die blijkt geheel bedekt met spiegelende platen. Aan elke kant van het blok is één spiegel waar je doorheen kunt turen. In de kubus blijkt een boom te staan.

'Doorlopen!'

Door de microfoon, klinkt weer die lijzige vrouwenstem. Calvijn was op veel gebieden een voorloper, zegt ze. Zo was hij voor het gebruik van de volkstaal in de kerk. Maar op het gebied van religieuze tolerantie was hij geen voorloper, voegt ze er streng aan toe. Calvijn is bekend om zijn arbeidsethos, vertelt ze ook, waarop ze de processiegangers aanmoedigt: ,,Doorlopen, aan het werk!''

Lang hoeven ze niet meer te lopen, want al gauw kondigt ze aan dat de 'performance' is afgelopen en dat je 'als bezegeling' een Calvijnbandje kunt ophalen bij niemand minder dan FNV'er Agnes Jongerius. Glimlachend staat de vakbondsvrouw de blauwe polsbandjes uit te delen. 'Het mekka van Calvijn' en 'Aziz' staat erop. Er worden drankjes uitgedeeld en dan gaat iedereen weer naar huis.

Bij een van de poorten die toegang geeft tot het vierkante plein, staan twee politieagenten werkeloos toe te kijken. Aan niets is te merken dat er Dordtenaren zijn die niets met het kunstwerk op hebben. De Dordtse hervormden hadden al aangekondigd niet meer te protesteren, nu het kunstwerk er toch komt. Het Centrum Beeldende Kunst in Dordrecht, de opdrachtgever voor het kunstwerk, wil het tot half oktober laten staan.

Reacties (4)