Dat is hard nodig, want sommige leerlingen zijn van mening dat ze er niet mee kúnnen stoppen, zelfs niet op verzoek van een stervende schoolgenoot.

Vlak voor de start van de campagne 'Kanker verziekt je taal', beweert vmbo-leerling Dylan dat hij deze ziekte nooit als scheldwoord gebruikt. Zijn vrienden reageren direct: ,,Nee Dylan, jij gebruikt dat woord ook. Ontken het nou maar niet!'' Een groep van ongeveer zes jongens staat bij de kluisjes in een hal van Christelijk College Groevenbeek in Ermelo. Ze gebruiken allemaal weleens kanker als scheldwoord, sommigen zelfs als stopwoord.

Als het aan hun medeleerling Richelle Laurijsen (16) ligt, komt daar zo snel mogelijk een einde aan. Donderdag lanceerde het doodzieke meisje uit Harderwijk haar zelfbedachte campagne 'Kanker verziekt je taal' voor de achthonderd aanwezige vmbo'ers in de aula van haar middelbare school. ,,Ik ga binnenkort dood, door kanker. Al langer erger ik me aan misbruik van deze ziekte als scheldwoord. Toen ik nog niet ziek was, durfde ik hier niks van te zeggen. Maar nu wel. Weet wat je zegt als je zomaar iets met 'kanker' tegen iemand zegt. Je wenst iemand dood. Kanker verziekt je taal.''

Richelle heeft al twee jaar botkanker. In januari vorig jaar leek de ziekte weg, maar hij keerde heviger terug dan ooit. Tevergeefs werd haar been geamputeerd. De ziekte zit door haar hele lichaam. Volgens haar vader geven de doktoren zijn dochter een levensverwachting van hooguit enkele maanden. Richelle vertelt haar indrukwekkende woorden via een videoboodschap, omdat het anders te inspannend zou zijn. Maar ze is wel zelf aanwezig bij de onthulling van de posters en het optreden van rapper Darryl, die op haar verzoek de gebeurtenis toch nog een beetje een feestelijk karakter geeft.

Zware doos
Vlak voor de presentatie sjouwt Menno Laurijsen, vader van Richelle, een zware doos met posters en folders de school in. Er staat een meisje met een dichtgetapete mond op de fraai vormgegeven poster, met daaronder in grote letters: kanker verziekt je taal en in het klein het levensverhaal van Richelle met verwijzing naar www.kankerverziektjetaal.nl. ,,De campagne heeft ons ingehaald'', zegt Laurijsen. ,,Eerst wilden we alleen in de school wat posters ophangen, maar hoe meer media er aandacht aan schonken, hoe groter de actie werd.'' Hij heeft inmiddels de stichting RiLaX opgericht, van waaruit de campagne gaat lopen. Verschillende scholen hebben al belangstelling getoond. ,,Kennelijk hebben veel scholen behoefte aan zo'n soort actie'', zegt Ineke Drent, teamleider bovenbouw beroepsgerichte leerweg op de school. ,,Bij ons in de school hoor ik het woord ook heel vaak. Vooral als leerlingen boos zijn. Maar ik hoor ook steeds vaker dat leerlingen zich hierdoor gekwetst voelen, omdat ze zelf iemand kennen die kanker heeft. Daarom is deze campagne zo belangrijk.'' Dat haar school in de persoon van Richelle nu een voor iedereen herkenbaar gezicht bij de ziekte kanker heeft, is volgens Drent heel belangrijk voor de gedragsverandering.

Automatisch
,,Ik ga een ander woord verzinnen'', kondigt Luuk aan. ,,Kaujo, of zo.'' Wat het betekent weten hij en zijn vrienden bij de kluisjes niet. Maar kanker gebruiken ze ook niet bewust om de ziekte te noemen. ,,Dat gaat gewoon automatisch'', zegt Kimo. ,,Ik vind het wel heel erg voor mensen die die ziekte hebben, maar denk niet dat ik er mee ga stoppen. Dat kan ik gewoon niet.''

Reacties zoals Kimo tonen aan dat er nog veel moet gebeuren in de school om het taalgebruik te kuisen, zeggen Ingrid en Tirza. Ingrid geeft toe dat ze ook weleens het woordje kanker misbruikte. ,,Maar toen mijn opa die ziekte kreeg, ben ik ermee gestopt.'' De meiden vinden dat de school de actie best breder mag trekken. ,,Er wordt hier ook heel veel gevloekt'', zegt Tirza.

,,Sommige mensen reageren verbaasd dat dit soort taal ook op de Veluwe voorkomt'', zegt Ilonka Donkers, mentor van Richelle. ,,Maar kom op zeg, jeugd is jeugd.'' Ze hoopt dat haar leerlingen door de actie nieuwe woorden zullen verzinnen, die niet kwetsend zijn. ,,Maar dat is nog niet zo gemakkelijk. Het zit er bij veel leerlingen al zo lang in.'' Toch heeft ze grote verwachtingen van de campagne. ,,Het is onze taak als docenten om dit onderwerp actueel te houden. Ik hoop dat deze campagne blijvend effect zal hebben en dat het niet stopt als Richelle er niet meer is.''

Reacties (6)