De Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) gaf minister Guusje Ter Horst (Binnenlandse Zaken) donderdag een advies mee om het polariseren hanteerbaar te houden.

Nederland is van een polderland gaandeweg een gepolariseerd land geworden. De RMO onderzocht die overgang voor minister Ter Horst en roept overheid en burger op om paal en perk te stellen aan de polarisatie, omdat die voor het functioneren van de democratie gevaarlijk kan zijn.

De RMO onderscheidt in zijn rapport constructieve en afbrekende vormen van polarisatie. Een goed uitgevochten conflict kan nuttig zijn, maar als polarisatie tot gevolg heeft dat hele groepen in de samenleving worden buitengesloten dan schiet polarisatie zijn doel voorbij. De overheid heeft een belangrijke rol als hoeder van de rechtsstaat. De rechtsstaat kent geen favorieten en zoekt geen zondebokken.

In zekere zin is de politiek de arena waar polarisatie thuishoort. In de politiek moet men elkaar ongezouten de waarheid kunnen zeggen. Maar ook dat kan doorschieten, constateert de RMO. ,,Naarmate de toon feller wordt en de aanvallen persoonlijker, verschraalt het debat.'' Wanneer het debat op dat niveau is aanbeland is er geen ruimte meer om te onderhandelen.

Oneliner
Op dit punt aangekomen grijpt de RMO terug op het eerder uitgebrachte advies over 'medialogica'. Een probleem van die logica is dat politici en journalisten elkaar in een verlammende greep houden. Alleen uitspraken die in een 'oneliner' te vertalen zijn worden opgepikt. Die politieke en journalistieke insteek leidt tot inhoudelijke verarming omdat dan slechts conflict en ruzie interessant zijn. Een oplossingsgerichte aanpak wordt niet boeiend geacht. Die eenzijdige kijk van media en politici, gericht op het conflict, gaat ten koste van de politici van de zogeheten middenpartijen die de nuance zoeken en niet weglopen voor een compromis.

De RMO bepleit andere 'formats' en varianten in politiek en journalistiek om onvruchtbare polarisatie tegen te gaan. Uiteindelijk heeft de rechtsstaat er belang bij dat er een balans wordt gevonden in de conflicterende belangen.

Professor Maurits Barendrecht, een van de auteurs van het RMO-advies, noemde als voorbeeld het nogal eenzijdige idee van de stamtafel laat op de televisieavond (Pauw en Witteman). Hij acht het goed denkbaar spannende tv te maken door leiderschap van politici en bestuurders te testen zoals dat ooit gebeurde in een competitie van burgemeesters. ,,Zijn die bestuurders crisisbestendig en hoe gaan ze om met dilemma's. Dat leverde fascinerende tv op en droeg bij aan wat je als kijker wil weten over je leiders.''

Reacties (1)