'Esoterisch geloven'. In Groningen waren dinsdagavond zo'n zeventig protestanten bijeen om zich erin te verdiepen.

Een predikant in hun midden - Fennie Kruize - heeft ruimte bepleit voor esoterisch geloven binnen de kerk. Dat was de aanleiding. Een deskundige zou informatie verschaffen vanuit ,,een neutrale houding'', zei voorzitter ds. P.D. Wolthaus ter inleiding.

De deskundige in kwestie - H. Boswinkel, docent aan de Hogeschool voor Geesteswetenschappen in Utrecht - ontpopte zich uiteindelijk als pleitbezorger van zijn eigen spiritualiteit.

Verlosser
Fennie Kruize heeft haar liefde voor esoterisch geloven verwoord in het boekje Goddelijke vrijheid. Esoterisch gedachtegoed botst echter met de klassieke kerkelijke leer. ,,In haar boek neemt ze onder andere stelling tegen de gedachte, verwoord in artikel 1 van de kerkorde, dat Jezus Christus de (enige) 'Heer en Verlosser van de wereld' is'', aldus de regionale kerkvergadering die de thema-avond in Groningen had belegd. ,,Volgens haar gaat het niet om Jezus van Nazaret op zich, maar om de 'Christusgeest', die niet exclusief eigen is aan christenen, maar die in ieder mens aanwezig is en heilzaam werkt, waar die door een mens in zichzelf wordt gevonden.''

Geheimenis
De uitgenodigde spreker hield een betoog over westerse esoterie met uitspraken als: ,,Het begrip esoterie, afgeleid van het Griekse esoterikos (het innerlijke), is een begripsbepaling voor een grote verzameling van mystieke en religieus-filosofische stromingen. Reeds Jezus van Nazaret bestempelde zijn uitspraken die alleen voor zijn toehoorders bestemd waren, tot een geheimenis. We kunnen die ook duiden als esoterisch.''

Boswinkel signaleerde dat de esoterische religiositeit steeds minder als een tegencultuur wordt gezien. ,,Zij richt zich juist op onder- en onbelichte aspecten van het christendom en de postmoderne samenleving.''

Hij schetste verschillende modellen om de Bijbel uit te leggen. Zijn kanttekening was regelmatig: ,,Er is niets mis mee. Als je je daar lekker bij voelt, moet je dat gewoon doen.''

Een predikant stelde daarop dat de kerkleer voortdurend opnieuw doordacht moet worden, ,,maar er zijn wel grenzen''. ,,En die grens is niet 'als je je er maar lekker bij voelt'.''

Een volgende uitte juist zijn blijdschap over het open karakter van de Protestantse Kerk. Uiteindelijk moet je ook ,,weren wat de kerkleer weerspreekt'', maar ,,de grenzen zijn vloeiend''.

Boswinkel wierp op dat als de mens (na zijn fysieke leven) voor de Schepper staat, hem niet gevraagd wordt van welke kerk hij lid is of welke leer hij aanhangt. Nee, de Schepper zal vragen: 'Wat heb jij met je leven gedaan?'

Hoe weet u dat?, was prompt de reactie. Uit ,,empirisch onderzoek'', luidde Boswinkels antwoord. Hij refereerde aan bijnadoodervaringen, zoals beschreven door de cardioloog Van Lommel. ,,Wat u hierover te berde brengt, wordt wetenschappelijk weersproken'', reageerde zijn opponent in de zaal. ,,U bent zeer slecht op de hoogte van de wetenschappelijke stand van zaken'', repliceerde Boswinkel. Hij legde in het algemeen veel nadruk op de wetenschappelijke basis die esoterisch gelovigen zoeken. Later zei hij nog eens heel gedreven: ,,Het is belangrijk wetenschappelijk onderzoek naast Bijbelteksten te leggen.''

Een vrouw in het publiek bekritiseerde de ,,welles-nietesdiscussie'' en riep op tot openheid. Het lezen ,,van andere geschriften naast de Bijbel'' was voor haar ,,een geweldige verrijking''. ,,Als ik doodga en mijn leven moet verantwoorden, word ik gemeten naar mijn eigen geweten en niet naar het geweten van welke predikant dan ook.''

Spreker
Waarom heeft de protestantse classis Groningen gekozen voor Boswinkel als spreker? ,,Ik geloof dat het idee afkomstig was van Fennie Kruize'', zei voorzitter Wolthaus desgevraagd in de wandelgangen. ,,De scriba kan daar meer over vertellen.''

Scriba A. Poort bevestigde het. ,,We wilden iemand die niet bij voorbaat gekleurd is en Fennie wees ons toen op Boswinkel. Wij waren al lang blij dat we iemand hadden.''

Boswinkel noemt zich geen esoterisch gelovige, als hem ernaar gevraagd wordt. ,,Ik ben een rationele spiritualist.''

Het christelijke gedachtegoed is voor hem ,,belangrijk, maar niet in de zin van dogmatiek of verlossing, maar in de zin van 'mateloos boeiend'.'' Protestantse classis Groningen belegt avond over esoterisch geloven

Geen bezwaren
Er zijn in de Protestantse Kerk geen bezwaren ingebracht tegen de ruimte die ds. Fennie Kruize bepleit voor esoterisch geloven. Dat zegt ds. P.D. Wolthaus, voorzitter van de regionale kerkvergadering Groningen. Veel kerkleden vinden haar boekje Goddelijke vrijheid wel aardig. Ze herkennen zich in de praktische uitwerking, legt Wolthaus uit. ,,In die zin staat ze niet ver af van de middenorthodoxie in de kerk.'' Theologisch staat ze volgens hem niet in het midden van de kerk. Maar veel kerkleden maken zich er gewoon niet zo druk om, vermoedt hij.

Haar kerkenraad steunt haar, aldus Wolthaus. Als gemeentepredikant in Hoogezand-Sappemeer valt ze niet bij iedereen in de smaak: er zijn leden die niets van haar missie moeten hebben. ,,Maar dat lost zich wel op, want er zijn twee kerken in Hoogezand.''

Reacties (5)