Het betreft hier een memorabel feit. De toegenomen aandacht voor innerlijke kracht en geheime kennis was door de kassuccessen van Dan Brown en de opmars van telepathie en geesten in (teken)films al een opmerkelijk maatschappelijk gegeven. De 'oude religie' is door de televisiepresentie van heks, model en schrijfster Susan Smit en van het medium Char ook als religieus alternatief salonfähig geworden. En nu manifesteert het denken vanuit 'de kracht van binnen' zich voor het eerst ook openlijk binnen de kerk.

Nu is het onjuist de nieuwe aanhang van wicca, gnostiek en esoterie alle onder dezelfde noemer te scharen. Maar omdat het ondogmatische religies betreft zonder centrale autoriteit, zijn dwarsverbanden gemakkelijk gelegd.

Zo blijkt ook uit een recente omschrijving van esoterie: het is een geloof in onzichtbare krachten, waarin (a) de natuur wordt beleefd als gedreven door goddelijke levenskracht en (b) voor de toegang hiertoe en de verandering van het eigen leven een beroep wordt gedaan op religieuze verbeeldingskracht.

Het klinkt rijkelijk vaag. En dat is het ook. Toch passen de twee grote esoterische stromingen er prima in. Allereerst de moderne westerse esoterische religie van de renaissance, de rozenkruisers en de hermetische filosofie. Maar ook de 'seculiere' manifestatie daarvan in de opvattingen van onder meer Mircea Eliade en Carl Gustav Jung. Volgens hen verschillen alle religies alleen uiterlijk van elkaar en laat de esoterie zien dat ze allemaal raken aan de geheime kennis van waar het leven ten diepste om draait.

Vooral de laatste vorm sluit nauw aan bij het huidige levensgevoel. Hierin gooien afkeer van één waarheid, autonomie en het zoeken naar zinvolle ervaringen hoge ogen. Om die reden zou het buitengewoon onverstandig zijn esoterie als religie af te doen als dom bijgeloof. Het biedt op het oog immers een aantrekkelijk alternatief voor het zo gehate 'christelijke exclusivisme'. Misschien niet direct voor gelovige christenen. Al is ook bij hen het besef vaak ver weg dat het leven op deze in zonde gevallen wereld gevaarlijk is en dat Satan zich graag vermomt als een engel van het licht.

Intussen neemt de Bijbel de natuurkrachten en spirituele dimensies wél serieus. Alleen niet als goden, maar als schepselen en gevallen wereldgeesten, die goed en kwaad bewust met elkaar verwisselen.

Echte bevrijding ligt daarom alleen in God zelf. De eindeloze goedheid van Christus' dood en opstanding ontmaskert de wereldgeesten en onderwerpt hen. Echt leven ligt niet in geheime kennis, maar in de onthulling van dit mysterie.

Reacties (7)