Wat betekenen het vertrek van George W. Bush en de kredietcrisis voor het christendom in het Westen?

Spencer maakt van zijn hart geen moordkuil. Volgens hem is het evangelie de laatste decennia te zeer geïdentificeerd met culturele strijd en conservatisme. Kerken stonden niet voor het geloof, maar voor een zaak. Evangelicaal Amerika werd een getto, waarin relevantie, persoonlijk succes en gevoel belangrijker werden dan de inhoud. Met volgens Spencer desastreuze gevolgen. Gelovigen zijn nauwelijks meer in staat tegen de klippen op te geloven en in een paar zinnen te vertellen waarom het zo belangrijk is God te volgen. Hij gaat dan ook verder dan diegenen die de laatste tijd spreken van een meltdown van megakerken. Volgens hem zal het evangelicalisme als beweging binnen tien jaar volledig instorten.

Spencer speculeert. Maar de Amerikaanse discussie is niet zonder belang. West-Europa is sterk Amerikaans beïnvloed. En in geseculariseerd Nederland geldt dat onder gelovigen nog sterker. In de VS is geloven immers nog wel normaal. Elke beweging daar laat zich daarom vroeg of laat hier voelen.

Des te opvallender is het dat Spencers boodschap sterk lijkt op die van de Nederlandse hervormde theoloog Ph.J. Hoedemaker, eind negentiende eeuw aan de vooravond van de Nederlandse verzuiling: wie het geloof verbindt aan maatschappelijke actie, verliest niet alleen 'Jan Rap en zijn maat' voor de kerk, maar zet ook het eigen geloof op het spel. Nu wist Hoedemaker ook niet hoe je dan kerk moest zijn in een plurale samenleving. Maar de naoorlogse kerkelijke leegloop gaf hem wel gelijk. Velen hielden zonder veel innerlijke strijd op met bidden en naar de kerk gaan. De samenleving was veranderd, de culturele strijd voorbij en daarmee ook het geloof. Dat had immers zijn functie verloren.

Juist Nederland laat zien dat Spencers voorspelling niet zonder grond is. Des te meer reden zijn waarschuwing tegen de invloed van het superkapitalisme op de kerk eveneens serieus te nemen.

In Nederland wordt de kerk minder dan in Amerika bezien in markttermen. Maar de nadruk op ervaring en beleving is groot. Het spreken over vraag en aanbod domineert de discussie over een verstaanbare, missionaire prediking. En zelfs bij kerken waar het altijd maar gaat over zonde, toont de parkeerplaats dat macht en succes in hoge mate de sfeer in de gemeenschap bepalen.

Ook hier heeft de opvoeding in de leer van Christus een stevige duw in de rug nodig. Wellicht zal de economische crisis daarbij helpen.

Reacties