Zo'n vijftien jaar nadat toenmalig EO-voorzitter ds. Arie van der Veer de 'oecumene van het hart' introduceerde, lijkt zijn pleidooi op het niveau van de kerkleiders te zijn doorgedrongen. Met de oecumene van het hart bedoelde de christelijk-gereformeerde predikant dat christenen uit verschillende kerken en bewegingen elkaar herkenden als broers en zussen over kerkmuren heen. De Evangelische Omroep werd lange tijd als katalysator en belichaming van die oecumene gezien.

Nota bene in mediastad Hilversum werd gisteren een nieuwe stap gezet, zo leek het wel: de presentatie van een boek en manifest (getiteld Wij kiezen voor eenheid), waarin dertien kerkleiders op persoonlijke titel hun geestelijke verbondenheid naar elkaar uitspreken.

Het gezelschap is divers: van de protestantse scriba Arjan Plaisier tot evangelist Jan Zijlstra, van de hersteld-hervormde Wim van Vlastuin tot de charismatische Willem J. Ouweneel. Ook Arie van der Veer verbond zijn naam aan het initiatief.

Met de presentatie van boek en manifest is ook een gelijknamige website de lucht ingegaan waar 'gewone' christenen hun steun aan het streven naar eenheid kunnen betuigen. Want, zo benadrukt evangelisch voorman Peter Sleebos, dit initiatief komt van onderop. Niet de kerkleiders maar een stuurgroep startte twee jaar geleden het initiatief, om vervolgens met allerlei kerkleiders in gesprek te gaan. Tot die initiatiefnemers-van-onderop behoren de protestantse predikant Robbert-Jan Perk (actief binnen het Evangelisch Werkverband), evangelisch voorganger Wilkin van de Kamp en Gerhard Hobelman, directeur van christelijke camping De Betteld in Zelhem.

De aanleiding voor hun initiatief gaat direct terug op de verzoening die protestanten en evangelischen twee jaar geleden op het hoogste niveau bereikten, zelfs verbeeld in een omhelzing van Sleebos en de toenmalige protestantse scriba Bas Plaisier.

Het gisteren gestarte 'eenheidsproces' kent drie stappen, waarvan gisteren presentatie van boek en manifest de eerste was. Nu gaan de dertien kerkleiders die steun hebben gegeven aan het manifest proberen uit hun eigen achterban twintig collega's mee te krijgen.

Ook worden nog ontbrekende predikanten uit bijvoorbeeld de Nederlands Gereformeerde Kerken, migrantenkerken, en uit remonstrantse en doopsgezinde hoek benaderd mee te doen. De derde stap is het organiseren van een Christus-dag door alle kerken in Nederland gezamenlijk. Die dag, waarvan de datum nog niet vastgesteld is, moet schuld beleden worden over de enorme verdeeldheid onder christenen.

De protestantse kerkleider Arjan Plaisier hoopt dat vooral een nieuwe generatie door het initiatief wordt aangesproken. ,,Jonge mensen zijn niet belast - of gezegend - met kerkbesef, hen gaat het eerder om de vraag of ze wel of geen christen zijn. Ik hoop dat dit initiatief bij hen aansluit.'' Ook vindt hij dat de kerkelijke erfenis van de twintigste eeuw, die bestaat uit veel verdeeldheid, niet schaamteloos meegenomen kan worden deze eeuw in.

Wilkin van de Kamp benadrukte dat eenheid niet betekent dat er geen onderlinge verschillen zijn. Die zijn er namelijk wel. ,,Het gaat erom dat we in vrede met elkaar leven, en daarbij één in Christus zijn.''

Dat ook een hersteld-hervormde prominent, seminariedocent dr. Wim van Vlastuin, meedoet, riep gisteren vragen op.

Nog maar enkele jaren geleden was er de breuk tussen de hervormden die meegingen in de Protestantse Kerk en hersteld-hervormden die zich afscheidden. Maar Van Vlastuin ontbrak in Hiversum bij de presentatie (zie kader).

Dr. Wim van Vlastuin neemt afstand

Dr. Wim van Vlastuin, hersteld-hervormd predikant en seminariedocent, neemt afstand van het manifest

Wij kiezen voor eenheid dat gisteren in Hilversum door twaalf kerkleiders werd gepresenteerd. Dat zei hij gisteravond desgevraagd. Van Vlastuin, een van de dertien kerkleiders van wie in het bijbehorende boek wordt gesteld dat hij als ,,geestelijk leider'' het manifest van eenheid ,,onderschrijft'', was gisteren afwezig bij de presentatie.

Hij staat nog steeds achter het in het boek afgedrukte interview met hem, waarin hij zijn eigen visie op eenheid en de toekomst van de kerk ontvouwt. Maar van een eenheidsmanifest en het ondertekenen daarvan, zoals aanvankelijk het plan was, had hij naar eigen zeggen geen weet. De ondertekening bleek gistermiddag overigens geannuleerd. ,,Het heeft een dynamiek gekregen die mij van tevoren niet helder was'', zegt hij. Als hij dat achteraf had geweten, had hij geen steun aan het manifest betuigd, zegt hij ook.

Hij wijst er verder op dat hem ook onbekend was dat aan het manifest het plan gekoppeld was een dag van verootmoediging te beleggen. ,,Daar had ik nog nooit van gehoord. Ik blijf staan achter mijn deelname aan het boek, maar ik heb moeite met het manifest.''

Volgens de predikant is de miscommunicatie inmiddels uitgesproken richting een van de initiatiefnemers, evangelisch voorganger Wilkin van de Kamp. Ook zouden excuses zijn gemaakt. Desondanks hecht Van Vlastuin eraan zijn eigen positie te markeren. De vorige week bekend geworden deelname van Van Vlastuin was al opvallend, omdat hij als hersteld-hervormd predikant in 2004 betrokken was bij de breuk met de Nederlandse Hervormde Kerk bij de fusie van hervormden, gereformeerden en lutheranen tot de Protestantse Kerk in Nederland. Het zou volgens Van Vlastuin ,,wat goedkoop zijn'' om nu samen met de protestantse scriba dr. Arjan Plaisier te suggereren dat ze samen over kerkmuren heen de eenheid zoeken. Van de Kamp was gisteravond niet bereikbaar voor commentaar.

Reacties