Een wandelgangenmens is hij: altijd tijd voor een praatje, een grapje en een joviale klap op de schouder. Hij promoveerde drie keer, maar werd nooit een topwetenschapper. Een portret van Willem Ouweneel, die morgen na 32 jaar afscheid neemt van de Evangelische Hogeschool. ,,In gebed en meditaties is hij op z'n best.''

Eigenlijk is het verbazingwekkend dat bioloog-filosoof-theoloog prof.dr. Willem J. Ouweneel deze maand slechts 65 is geworden. Hij doet waar anderen drie mensenlevens voor nodig hebben. Meer dan honderd boeken staan op zijn naam, hij promoveerde in de biologie, filosofie en theologie en is een veelgevraagd spreker. En dat is nog zacht uitgedrukt: soms heeft hij zeven spreekbeurten in een week staan. Hoe hij het allemaal doet? Hij staat vroeg op, werkt hard en veel, is ad rem, impulsief, vindt alles leuk en houdt nooit pauze - maar dan nog. Zijn ijver brengt zelfs overtuigde atheïsten bijna tot geloof. ,,Hoe kan iemand zoveel boeken schrijven?'', vroeg filsoof Paul Cliteur zich hardop af bij de verschijning van een boek waarin Ouweneel uitlegt waarom hij géén atheïst is. ,,Hoe kan iemand thuis zijn in zoveel verschillende wetenschappen? Het gaat mijn verstand te boven. Ik ben bijna geneigd te zeggen: God moet wel bestaan.''

* * *

Met een tuinfeestje (,,Het was gezellig en de catering was goed'', meldt vriend en uitgever Henk Medema) vierde Willem Ouweneel eerder deze maand zijn 65e verjaardag. Morgen volgt zijn afscheid als docent aan de Evangelische Hogeschool. ,,Nee, u hoeft mij niet te feliciteren; ik zal nooit meer jong zijn'', blogt hij op zijn site. ,,Je kunt ook zeggen dat ik aan mijn tweede jeugd begin. Die tweede jeugd zal, als ik tijd van leven krijg, oecumenischer zijn dan mijn eerste jeugd ooit geweest is. Het doet er vandaag steeds minder toe tot welke geleding van de christelijke wereld je behoort.''

Het is een van de sprongen die Ouweneel in zijn leven maakte: van een naar binnen gerichte blik op zijn 'eigen' Vergadering van Gelovigen naar een open kijk op kerkelijk Nederland. ,,Eerst zat hij nogal ingekapseld in de context van zijn eigen kerkgenootschap'', zegt dr. Jan Hoek, die net als Ouweneel hoogleraar is aan de Evangelische Theologische Faculteit in Leuven, België. ,,In zijn laatste boeken geeft hij ruimte voor het gesprek met de reformatorische wereld. Hij gaat zorgvuldiger om met de gereformeerde theologie, de karikaturen zijn verdwenen.'' Collega-theoloog dr. Gijsbert van den Brink herkent dat: ,,Hij heeft belangrijke bruggen geslagen tussen evangelischen en gereformeerden. Via de EH, de EO, maar ook via talloze lezingen en conferenties in het land.''

Maar de band van Ouweneel met de 'broederbeweging' is nog altijd sterk. Hij preekt er met regelmaat en maakte er goede en slechte tijden mee. Ook in zijn hele optreden houdt hij altijd iets van de Bijbelleraar uit de Vergadering. ,,Ouweneel heeft een bediening'', zegt EH-directeur Els van Dijk, met een in Vergaderingkringen vertrouwde uitdrukking. ,,Hij heeft een wetenschappelijke passie, maar meer nog een geestelijke. Het is een bewogen man, die studenten tot hun geestelijke bestemming wil laten komen. Hij weet ongelofelijk veel, maar hij komt het best tot z'n recht als hij preekt of Bijbelstudies verzorgt.'' Jan Hoek formuleert het zo: ,,In gebed en meditaties is hij op z'n best.''

In de Vergadering van Gelovigen vormde hij een soort driemanschap met uitgever Henk Medema en evangelist Dato Steenhuis, die Betteldconfenties belegden en een nieuwe koers voor het kerkgenootschap wil uitzetten. Steenhuis noemt Ouweneel nog steeds bij zijn 'oude' naam, Wim. De evangelist en de academicus waren tegenpolen, maar kregen een hechte band, en konden alles tegen elkaar zeggen. ,,Wim was voortvarend, dominant en publiceerde veel, terwijl het soms verstandig is om te zwijgen. Maar dat is niet zijn sterkste kant.''

* * *

Het denken van Ouweneel heeft iets onvoorspelbaars. Hij kan ineens vallen voor een bepaalde overtuiging. Later komt hij daar dan soms weer op terug. Een rode draad door deze 'oprispingen' zijn directe openbaringen van God. Hij heeft een zwak voor krachtige, zichtbare manifestaties van de Geest. Te denken valt aan zijn aandacht voor dromen, zijn bewondering voor de Nigeriaanse gebedsgenezer T.B. Joshua en zijn huidige betrokkenheid bij de charismatische beweging TRIN. ,,Soms denk ik wel eens: Wim, schiet je niet te ver door'', zegt Steenhuis, die niet veel meer bij Ouweneel thuis komt, maar hem nog wel tot zijn vrienden rekent. Hij voegt eraan toe dat hij momenteel wat betreft charismatische visie niet op een lijn zit met Ouweneel. ,,Hij gaat soms te vlug mee in een bepaalde visie. Dat duurt niet zo lang, daar komt hij wel weer op terug. Ik denk dat hij over een paar jaar anders denkt over gebedsgenezing. Maar nee, ik denk niet dat hij op dit moment op dit punt is bij te sturen.''

Ook Jan Hoek noemt deze grilligheid. ,,Ouweneel verwerpt nu standpunten met dezelfde overtuiging als waar hij die eerder mee verdedigde. Je zou verwachten dat je wat voorzichtiger wordt als je een aantal keren bent omgeslagen. Maar dat zit er niet in.''

Ook in zijn nabije omgeving kon niet iedereen hem volgen. Zijn met soms aan botheid grenzende stelligheid stootte af en maakt dat niet iedereen zijn herinneringen aan Ouweneel wil delen voor dit portret. ,,Er is verwijdering ontstaan en ik wil zijn feestje niet bederven'', meldt iemand na enige aarzeling.

Sommigen stoot hij af, anderen worden geprikkeld door de wendingen in het denken van Ouweneel. Dat Ouweneel op bepaalde punten zijn mening bijstelt en daar dan weer een boek aan wijdt, vindt uitgever Henk Medema 'leuk'. ,,Als hij tot een andere conclusie is gekomen, is het mooi als hij ook wil uitleggen hoe dat zo gekomen is.'' Hij denkt op papier, verklaart Medema het wat grillige denkpatroon van de 65-jarige. ,,Als Ouweneel zijn gedachten ordent, heeft hij al een boek. Omdat hij op die manier boeken schrijft, zit er zoveel ontwikkeling in zijn denken. Het is dan de taak van de uitgever om met hem over de inhoud door te praten. Ik zeg wel eens tegen hem: 'Willem, is dit het nu echt?' In de meeste gevallen is het antwoord dan: 'Ja, dit is het'.''

Symbool voor de ontwikkeling in Ouweneels denken stond de laatste jaren zijn verschoven visie op het ontstaan van de aarde. Ooit verdedigde hij de schepping in zes dagen te vuur en te zwaard, nu noemt hij het creationisme een 'pseudowetenschap' en noemt zichzelf 'ontstaansagnost', in zijn eigen woorden 'iemand die niet zeker weet hoe het leven zich hier op aarde ontwikkeld heeft, en die zich bovendien afvraagt of we het ooit zeker zullen kúnnen weten'.

Het volledige artikel kunt u lezen in het Nederlands Dagblad van dinsdag 23 juni 2009. Vanafdinsdag 23 juni 2009 kunt u deze krant kopen via de losse verkoop of de digitale editie.

Reacties