Bijna alle fractiewoordvoerders stonden er gisteren even bij stil dat de SP en de PVV niet aan het debat meededen. Dat is tekenend voor het probleem dat zij zien als het tanende gezag van het parlement. Die collega's laten zich door hun wegblijven ook niet op hun parlementaire doen en laten aanspreken.

De Kamer heeft aan gezag ingeboet, oordelen velen, maar de mijders van het debat hebben daar geen boodschap aan. Zij gebruiken de Kamer slechts als platform voor het uitdragen van hun ideeën en wensen. Kamervoorzitter Gerdi Verbeet, tevens voorzitter van de stuurgroep die het rapport Vertrouwen en zelfvertrouwen met aanbevelingen en analyses aan de Kamer heeft aangeboden, deed toch nog maar eens een oproep. Elk Kamerlid, zei ze, heeft ook een tweede loyaliteit. Naast de loyaliteit aan de eigen partij, zou een Kamerlid ook de zaak van de parlementaire democratie moeten dienen. Dat is, volgens Verbeet, eigenlijk een voorwaarde vooraf, eentje die niets af hoeft te doen aan de scherpte van het debat en de inzet van instrumenten die een Kamerlid heeft de regering tegenspel te bieden.

Lijkenregister
Maar tegelijk is dat beroep lastig te verwezenlijken. Dat bleek toen er gesproken werd over de taalverruwing. De stuurgroep heeft in haar rapport geen voorstellen gedaan om die verruwing van de verbale omgangsvormen in het parlement te bestrijden. Een terugkeer van het oude 'lijkenregister' zit er dan ook niet in. Vanwege de techniek, directe uitzending via internet, is dat ook niet goed denkbaar. Met behulp van enkele artikelen uit het Reglement van Orde van de Kamer kan de Voorzitter wel wat sturen op dat vlak, maar erg ver gaat dat niet. Ook is VVD-Kamerlid Johan Remkes nog bezig, met steun van CDA en PvdA, te proberen een morele code op te stellen.

In de kern van de zaak gaat het om fatsoensregels. Femke Halsema (GroenLinks) had daar voor zichzelf een vuistregeltje voor bedacht. Woorden die haar zoontje van vijf van haar niet tegen de juf mag zeggen, passen ook niet in de Kamer. Jan Marijnissens recente 'flapdrol', richting minister Koenders, is dan een ontoelaatbaar woord.

Drempel
Een andere lastig punt is het aantal spoeddebatten en de vraag wat je daarmee aan moet als Kamer. Nu geldt er een dertig-leden-regel om zo'n debat te krijgen. De stuurgroep wil toe naar een formule waarbij de drempel wat hoger komt te liggen (44 leden). De SGP diende een motie in om de lat te leggen bij een derde van de zetels (50). Het Kamerlid Ronald van Raak (SP) maakte als lid van de stuurgroep bezwaar tegen die drempelverhoging. Een spoeddebat kan voor een fractie een manier zijn om zorgen uit de samenleving onder de aandacht te brengen. Een reeks van incidenten kan een structuur blootleggen, zei Van Raak richting Schinkelshoek (CDA) die sprak van een ,,overwoekering'' van het Kamerdebat door de waan van de dag.

Over veel aanbevelingen was de Kamer het trouwens gauw eens. Zo moet de Kamer meer werk maken van een eigen onderzoeksagenda en het instellen van een toets om te zien of een wet uitvoerbaar is. Ook het scherper hanteren van de hoorzitting is iets waarover men het eens is. Wel heeft de Kamer meer geld nodig om de mogelijkheden van onderzoek door de Kamer te versterken.

Halsema kondigde alvast een motie aan waarin ze de regering over enkele weken zal uitdagen meer geld vrij te maken voor een beter functionerende Kamer. Zij acht het een wanverhouding dat de regering alleen aan uitgaven voor externe adviseurs meer dan twee keer zo veel uittrekt als voor de hele begroting van de Tweede Kamer zelf.

Reacties