Ook speelt mee dat extra openstelling voor bijvoorbeeld grote supermarkten concurrentievervalsend werkt ten opzichte van kleine buurtsupers. Bovendien is een collectief rustmoment in de week waardevol.

In Apeldoorn is drie jaar geleden een vijfpartijencoalitie ontstaan: een regenboogcoalitie bestaande uit VVD, CDA, ChristenUnie, GroenLinks en PvdA. Het bestuursakkoord dat ten grondslag ligt aan deze coalitie spreekt over het handhaven van de op dat moment geldende regels en afspraken over koopzondagen en zondagsrust. De gemeentelijke regelgeving bood echter, zo bleek in 2006, een ontsnappingsroute voor supermarkten.

Om een lang verhaal kort te maken: er waren ontheffingen mogelijk voor in totaal tien supermarkten om de winkel elke zondag open te hebben. Vervolgens is een werkgroep uit de gemeenteraad aan het werk gegaan om te bezien of dit teruggedraaid kan worden. Immers, de geest van het bestuursakkoord was nu juist dat openstelling op zondag niet verruimd moest worden.

Toerismebepaling
Dat die afspraak vooral betrekking had op de toepassing van de toeristische zondagen doet daarbij minder ter zake. De PvdA in Apeldoorn heeft de afspraak royaal geïnterpreteerd: geen uitbreiding van mogelijkheden voor openstelling op zondag.

Ondertussen is het onderwerp koopzondagen, en meer in het algemeen regelgeving over winkeltijden op zondag, een nationaal debat (nou ja, in alle bescheidenheid) aan het worden. Minister Van der Hoeven stelt de Tweede Kamer voor het aantal koopzondagen te beperken. Naast de toegestane twaalf koopzondagen per jaar zijn er momenteel allerlei mogelijkheden om dit aantal uit te breiden via de zogenaamde toerismebepaling. Juist die toerismebepaling moet worden ingeperkt volgens de minister.

De PvdA in Apeldoorn werkt lokaal, samen met de andere coalitiepartijen (met uitzondering van de VVD, en aangevuld met de SGP), aan aangepaste regelgeving voor Apeldoorn: geen uitzonderingen en ontheffingen meer voor supermarkten. Mede in het licht van de landelijke discussie wordt de PvdA in Apeldoorn regelmatig aangesproken op deze positie. Is het niet betuttelend om supermarkten de mogelijkheid van extra openstelling op zondag te ontnemen? Is het niet aan de Apeldoorner zelf om te bepalen of hij op zondag van deze openstelling gebruik maakt? Is het sowieso niet een individuele afweging? Waarom zou de overheid zich hier mee moeten bemoeien?

Motieven
In mijn partij worden dat soort vragen dikwijls gesteld. Zie ook de reactie van wethouders van een aantal grote steden, waarvan er enkele zeggen de andere kant uit te kijken als de beperking van het aantal koopzondagen volgens de toerismebepaling inderdaad wordt gerealiseerd.

Waarom dan toch in Apeldoorn meewerken aan regelgeving om in elk geval uitbreiding van openstelling op zondag onmogelijk te maken? Natuurlijk, er zijn coalitieverplichtingen. Een man een man, een woord een woord. Maar er is wat mij betreft toch wel meer. Allereerst het economische motief. Eerlijke concurrentie is een goed economisch principe. Bij tien mogelijke ontheffingen (uitgereikt volgens het principe wie het eerst komt, het eerst maalt) vallen altijd aanvragers van zo'n ontheffing uit de boot.

Trouwens, juist de grotere supermarkten kunnen zich dit soort investeringen (in extra personele inzet bijvoorbeeld) permitteren. Extra openstelling op zondag voor supermarkten in Apeldoorn werkt dus ook concurrentievervalsend ten opzichte van de kleine buurtsupers. En daar zijn we nu juist zo zuinig op in Apeldoorn. In de gemeentelijke detailhandelsvisie is sprake van het zuinig bewaren van een fijnmazig netwerk van winkelcentra in alle buurten en wijken.

Rustmoment
Maar er zijn voor mij ook andere argumenten. De Rotterdamse hoogleraar filosofie M. Huier (Erasmus universiteit) spreekt over het belang van collectieve ritmes in het leven. Dat ieder mens behoefte heeft aan rustmomenten behoeft geen betoog. De vraag is dan of dat een totaal individueel gekozen rustmoment is of dat we daar als samenleving een meer collectieve afspraak over maken. Voor dat laatste is veel te zeggen. En waarom zouden we dan niet aansluiten bij het rustmoment in de westerse wereld dat al eeuwenlang als zodanig functioneert: de zondag. Elders in de wereld is dat een zaterdag, of een vrijdag.

Een dergelijke afspraak is natuurlijk relatief. Het gaat om een redelijke balans tussen de talloze economische en/of recreatieve activiteiten die zich ook (of juist) op zondag afspelen, en de noodzaak om collectief als samenleving rustmomenten in te bouwen. In redelijkheid, en met oog voor allerlei verschillen in de samenleving.

Daarmee mag een overheid zich wat mij betreft bemoeien. Dat is geen betutteling, maar het bieden van mogelijkheden om die balans op orde te houden. En mij lijkt dat Colleges van B & W niet de andere kant op moeten kijken als regelgeving (zoals nu landelijk aan de orde is) op dit punt wordt ontwikkeld en moet worden gehandhaafd. Moet je trouwens sowieso niet doen als College, de andere kant opkijken!

Johan Kruithof is PvdA-gemeenteraadslid in Apeldoorn.

Reacties