De fibula van Dorestad, een van de belangrijkste archeologische vondsten van Nederland, sierde ooit een Bijbel, een psalter of een reliekenkistje.

Tot die conclusies komt dr. A. Willemsen, conservator van het Rijksmuseum van Oudheden (RMO). Het gouden juweel met inlegwerk van almandijn, glas en email cloisonné is gemaakt rond het jaar 800 na Christus en gold al direct na de vondst in 1969 als een absoluut topstuk van de Nederlandse archeologie.

Ook Willemsen komt tot de conclusie dat dit sieraad eigenlijk alleen maar uit de directe omgeving van het hof van Karel de Grote zelf kan stammen.

Toch is het juweel, tot Willemsens verbazing, nooit grondig onderzocht. Het werd in het RMO getoond als een 'fibula', een speld waarmee een omslagdoek of mantel werd vastgezet. Maar dat is het niet altijd geweest, concludeerde Willemsen. Aan de achterkant vond ze vier spijkergaatjes, waarmee het juweel op een houten ondergrond bevestigd moet zijn geweest. Dat moet een reliekenkistje zijn geweest, of een kostbaar boek - in dat geval waarschijnlijk een evangelieboek of een psalterium.

Volgende week begint in het Rijksmuseum van Oudheden een grote tentoonstelling over Dorestad. In de beeldvorming staat het bekend als een heidense, Friese handelsstad. Maar de stad viel al in 695 in handen van de christelijke Franken. Deze cultuuromslag is tot dusver sterk onderschat, denkt Willemsen. Via Dorestad vond niet alleen allerlei handelswaar zijn weg naar het noorden, maar ook het christendom.

Willemsen kent bronnen uit Denemarken en Zweden waarin melding gemaakt wordt van mensen die zich in Dorestad bekeerd hadden tot het christendom. De bisschop mocht dan in Utrecht zetelen, Dorestad was de springplank voor de verspreiding van het christelijk geloof. Dorestad telde in de achtste eeuw enkele duizenden inwoners, Utrecht ongeveer vierhonderd.

Plundering
Aan de 'fibula' ontdekte Willemsen kleine beschadigingen die verraden dat het juweel een beetje ruw is losgewrikt van het boek of het kistje. Dat houdt misschien verband met de opmerkelijke plek waar het sieraad is gevonden: op de bodem van een put.

Is het door iemand in de put gegooid toen de Vikingen Dorestad weer eens plunderden? En heeft diegene de Vikingaanval niet overleefd, zodat niemand meer wist waar het juweel gebleven was? Het voorwerp was een fortuin waard, het had zeker de moeite geloond het op te dreggen.

Meer over dit onderwerp kunt u lezen in het Nederlands Dagblad van zaterdag 11 april 2009. Vanaf zaterdag 11 april kunt u deze krant kopen via de losse verkoop of de digitale editie.

Reacties