De jongen waarmee het allemaal begon, ruim vier jaar geleden, zit in de gevangenis. Twintig jaar met tbs was de eis, dat krijg je niet voor zweetvoeten, zegt Daniël de Wolf. Natuurlijk weet hij wel wat er is gebeurd. Vier jaar eerder had de jongen hardop meegebeden met een ex-drugsverslaafde, die op uitnodiging van De Wolf zijn verhaal vertelde. Meebidden hoeft absoluut niet, vertelde De Wolf, die daar niet zo van houdt. Het gebeurde toch. Buiten op straat spraken de jongens erover door en de leider van de groep besloot 'dit is het, hier gaan we voor'. Twintig jongeren bekeerden zich. ,,Die jongen probeerde het echt, maar ging in de maanden erna op een verschrikkelijke manier de mist in. Nu zit hij achter de tralies.''

De eersteling krijgt wel bezoek van het ­Thugz Church-team. Vaak moet De Wolf dan denken aan Mozes, die een glorieuze toekomst in gruzelementen zag vallen na een moord en vluchtte. ,,Veertig jaar lang kon hij niet terug naar zijn familie. Eigenlijk zat hij vast. En na al die jaren roept God hem. Mozes zal toch ook wel gedacht hebben dat het nooit meer iets zou worden. Weet ik wat God gaat doen met zo'n jongen in de gevangenis?''

Daniël de Wolf, 36 jaar, woont en leeft in een wereld die zich afspeelt in een parallel universum. Een werkelijkheid naast het geordende burgerbestaan. Af en toe sijpelt die door in zinnen die De Wolf schijnbaar achteloos uitspreekt: ,,Thugz Church is nooit vanzelfsprekend geweest. Een schietpartij en alles is voorbij.''

Een werkelijkheid waarin alles wel anders lijkt: ,,Samenwonen mag niet? Nou, als mensen hier gaan samenwonen, juichen we dat van harte toe. Dat zou uniek zijn, ik ken bijna geen stellen die zo serieus samen verder willen.''

Ongeveer dertig mensen trekt een zondagochtenddienst in de 'kerk voor tuig', zoals de letterlijke vertaling luidt. In contacten de rest van de week is het bereik groter, honderd tot hondervijftig personen. Vier jaar geleden ontstond de geloofsgemeenschap uit het buurtwerk dat De Wolf en zijn team begonnen onder de vlag van Youth for Christ. Het concept dat in de Rotterdamse afbraakbuurt werd ontwikkeld, The Mall, bestaat inmiddels in twintig andere steden. Drie jaar geleden schreef hij er een boek over, Jezus in de Millinx . Deze week verscheen zijn tweede boek, De ontdekking van het Koninkrijk , dat zich laat lezen als een persoonlijk geloofsverslag. ,,Misschien is het wel de ontdekking van het ploeteren.''

vier het einde van het dominante christendom

Alles wat De Wolf zegt over 'de kerk' komt voort uit liefde. Hij benadrukt het een paar keer tijdens het interview. ,,Ik hou echt van de kerk. Maar wat me nog meer aan het hart gaat, is een wereld die verloren gaat terwijl de kerk er niet in slaagt een rol van betekenis te spelen.''

Hij citeert de Britse theoloog Stuart Murray, die in zijn boek Church after Christendom oproept het einde van het dominante christendom te vieren. Een gewaagde uitspraak, vindt De Wolf, al voelt hij er veel voor. ,,Het is een manier om opnieuw te ontdekken wie we zijn, waarvoor we bedoeld zijn. Ik zeg niet dat alle dogma's volkomen onbelangrijk zijn, maar we kunnen ons niet meer de luxe permitteren ons daar kwaad over te maken. Die tijd is voorbij.''

Met grote halen schetst de jongerenwerker annex kerkleider de verschuiving naar een postchristelijk tijdperk, waarin mensen geen flauw idee meer hebben wie de God van de Bijbel is. Volgens De Wolf een situatie die lijkt op die van de kerk uit de eerste eeuwen na Christus, toen christenen moesten overleven in een dominante heidense cultuur. ,,De tijd waarin de grote dingen leken te werken - volle stadions, massabekeringen en wekenlange tentcampagnes - is voorbij. De mensen hadden vaak nog een kerkelijk verleden waarop ze aangesproken werden. Ik vraag me af of ooit is onderzocht in hoeverre het succes van megakerken daarop stoelt.''

Hoe moet het dan? De Wolf aarzelt even. ,,Het gaat er niet om dat wij mensen in de kerk krijgen, maar dat wij de kerk uitgaan. Gewoon wonen en leven onder de mensen die we willen bereiken en ze onvoorwaardelijk accepteren. En dan zien wat er gebeurt, met het risico dat ze misschien nooit in de kerk komen. Het Koninkrijk van Jezus gaat niet om het bekeren van mensen. Het gaat om een bewogen hart, om zout en licht zijn. Zo bouwen we mee aan het Koninkrijk. En dat duurt jaren.''

In het oude pandje van The Mall in Rotterdam-Zuid hield predikant Ed Meenderink uit Vlaardingen een Bijbelstudie voor het team, nu jaren geleden. Wat is nou eigenlijk de boodschap van Jezus, wilde hij weten. ,,Ja, dat wisten wij wel natuurlijk: vergeving, redding, het kruis, dat soort antwoorden gaven we. Nee, zei hij, het is het Koninkrijk van God. We lazen het in de Bijbel en ik dacht dat ik gek werd. Ik was al jaren christen maar had daar altijd overheen gelezen! Toen begon mijn ontdekking van dat vreemde, tegendraadse koninkrijk. Daarmee kan ik aankomen bij mensen om mij heen. Als ik ze vertel dat ze zondig en verloren zijn, dat pikken ze niet, dan haken ze af. De boodschap van het Koninkrijk, dat is een andere levenstijl en iemand die ons is voorgegaan, daar kan ik wat mee. En als het is zoals Jezus het zegt in de bergrede, kom je snel genoeg tot de ontdekking dat je een verlosser nodig hebt.''

ik ga niets beloven, we leven in gebrokenheid
Afgelopen week vergaderde het team van Thugz Church over de naam en de slogan van de kerk: are you bad enough for Thugz Church (ben jij slecht genoeg voor de tuigkerk'). De Wolf houdt een dubbel gevoel bij de naam. Het zet de bezoekers in een bepaald licht en voor sommigen is het reden niet te komen, 'want wij zijn geen tuig'. ,,Tegelijkertijd zitten alle kerken vol met tuig, want we hebben allemaal een strafblad bij God. Als jij van jezelf weet dat je niet deugt, dat je er een potje van maakt, ben je van harte welkom bij ons. Want wij zijn net zo. Mensen die zich beter voelen, hebben niet zoveel bij ons te zoeken.''

De groei gaat langzaam. In de afgelopen jaren lieten acht mensen zich dopen en maakte een handjevol kerkbezoekers een keuze voor Jezus, vertelt De Wolf. Het staat in schril contrast met organisaties als Trin, die duizenden bekeerlingen claimen, en nieuwe kerken als Jong & Vrij, die de afgelopen jaren een onstuimige groei doormaken. Maakt dat jaloers? ,,Het is niet mijn doel klein te blijven, ook niet om een megakerk te worden. We willen impact hebben. Je ziet in christelijk Nederland dat een mooie, makkelijke boodschap de kop opsteekt, waar mensen op afkomen. Als je wanhopig bent, op zoek bent naar genezing of diep in de schulden zit, val je snel voor grote kreten die genezing en voorspoed beloven. In de praktijk zie ik het niet werken. Ik wil zulk geloof niet aanvallen, maar we moeten mensen niet voor de gek houden. We leven in een gebroken wereld en dat zal zo zijn totdat Jezus terugkomt. In die gebrokenheid kunnen we sprankjes van het Koninkrijk laten zien, en dan kunnen er wonderen gebeuren. Maar ik ga dat niet aan mensen beloven.''

Twee jaar gelden kregen Daniël en zijn vrouw Tanja een dochter. Het zette de keuze om te wonen en leven in een achterstandsbuurt onder druk. Uit de omgeving kwamen verwijtende opmerkingen: je stelt je kind bloot aan gevaar, het is onverantwoord. ,,Maar ja, als God ons hier roept... Is onze dochter beter af in Hillegersberg waar het grootkapitaal heerst en de gezinnen net zo gebroken zijn als hier, omdat alles om geld draait?''

De beslissing om te blijven, raakte ook aan een oudere vraag: is God betrouwbaar? ,,Daarmee heb ik het meest geworsteld de afgelopen jaren. Die beroemde uitspraak over de leeuw uit Narnia, de fantasiewereld van C.S. Lewis: 'de leeuw is niet veilig, maar wel goed'. Ik geloof niet in een grillige of onberekenbare God, wel in een grillig en onberekenbaar leven. Verder moet ik het loslaten en erop vertrouwen dat Hij goed is, omdat Jezus dat zegt. Als ik zie wie Jezus is... Jezus redt mijn geloof keer op keer. Als ik niet meer weet hoe het zit, kijk ik naar Hem en weet ik: o ja, dit is waarom ik geloof.''

met een getrokken pistool op de stoep
God is niet veilig, maar wel goed. Het zijn woorden die aan diepte winnen als je mensen met een getrokken pistool op de stoep ziet staan, tegenover je huis. Tegelijkertijd proeft De Wolf een haast ziekelijke zucht naar veiligheid, juist onder christenen. ,,We willen allemaal geloven dat het wel goed komt, dat we veilig zijn. Onze naam staat in Gods handen geschreven, Hij heeft al onze haren geteld, Hij zorgt voor de mussen. Nou, ik zie om mij heen christenen kanker krijgen terwijl ze nota bene net kinderen hebben gekregen.

Het zit ook in onze cultuur, waarvan we te veel deel zijn geworden. We houden het ouder worden op afstand en kunnen helemaal niet meer omgaan met de dood. We willen een koophuis, op vakantie en een comfortabel, christelijk leven.''

Dat er medegelovigen zijn die hem voor gek verklaren, daar kan hij niet bij. Niet dat iedereen in een rotbuurt moet gaan wonen, maar hoe kunnen ze het hem kwalijk nemen? ,,Alle volgelingen van Jezus zijn geroepen om eerst het Koninkrijk te zoeken, ons heeft dat hier gebracht, anderen belandden in een Vinex-wijk of in Afrika.''

Zijn ontdekking van het Koninkrijk is de ontdekking van het lijden, zegt De Wolf. Van het kleiner worden, het opgeven, zwoegen, zweten en tegenslagen. ,,Het is populair om te zeggen dat al het lijden is overwonnen, dat je alleen voorspoed, rijkdom en zegen moet verwachten als je in God gelooft. Als ik de Bijbel lees, staat er dat lijden erbij hoort als je voor het Koninkrijk kiest. Dat moet je incalculeren. Maar ook dat de goede God daarbij is, tot het einde van de wereld.''

Toen De Wolf nog bij The Mall betrokken was, onstreepte hij bij elk sollicitatiegesprek dat de medewerkers 'nul resultaat' moesten verwachten. ,,Sterker nog, reken op teleurstelling. Ja, we geloven in een grote God. Maar ik heb mensen echt kapot zien gaan omdat ze enorme verwachtingen hadden van wat God allemaal zou doen. In werkelijkheid gaan veranderingen tergend langzaam, moet je teleurstelling op teleurstelling verwerken. Je zet je in, je geeft alles, en je krijgt het keihard terug.''

Het Koninkrijk zoeken, dat is bereid zijn alles op te geven, inclusief je eigen verwachtingen. Dan kom je tot de ontdekking dat we in een door-en-door verrotte wereld leven, is De Wolfs ervaring. ,,Er is zoveel scheefgegroeid en het zit zo diep, soms gaat het generaties lang al mis. Ik las een artikel over Fritzl, die Oostenrijkse man die jarenlang zijn dochter opsloot en misbruikte. Hij is zelf ook incestslachtoffer en mishandeld. Zijn moeder kwam ook uit een gezin waar ze werd verwaarloosd en geslagen. Het gaat maar door. In honderd jaar heeft niemand dat patroon weten te doorbreken.

Ik zie dat er mosterdzaadjes geplant worden in deze buurt, in onze jongeren. Het Koninkrijk is er, maar het is nog zo klein! Iemand die een ander iets vergeeft, een jongen in de gevangenis die bezoek krijgt van familie, een kaartje dat gestuurd wordt. Je moet leren om het te zien, want je bent geneigd in termen van bekering, groei en discipelschap te denken. Wij denken meteen zo groot.''

alles gaat zo langzaam, dat is mijn grootste verwijt
Elke week houdt De Wolf er rekening mee dat het werk van Thugz Church ophoudt. Hij heeft zich gecommitteerd voor tien jaar, waarvan er inmiddels vier zijn verstreken. ,,Maar dit kan wel eens twintig jaar van mijn leven vergen. Als je kijkt naar de problemen, die los je echt niet even op in vijf jaar. Natuurlijk kan God dingen doorbreken en veranderen, maar ook dat kost tijd. Op dit moment ben ik onmisbaar, al proberen we dat als team te veranderen. Het geeft druk, en tegelijkertijd weet ik dat God dit is begonnen. Ik zag mijzelf nooit als kerkplanter. En als God dit in zijn handen houdt, heb ik reden voor hoop.

Maar alles gaat zo langzaam! Dat is mijn grootste verwijt aan Hem, denk ik. Als ik God was, deed ik alles veel sneller. En toch, als ik terugkijk en zie wat er gebeurd is in acht jaar, ongelofelijk. Dan denk ik: hoe heb ik het allemaal kunnen bijbenen?''

Hij vertelt over een jongen die een weekend meeging naar de Ardennen. Hij was nog nooit de stad uitgeweest, zoals veel jongeren. De meesten komen zelfs de wijk niet uit. Tijdens een tussenstop zag hij een koe, voor het eerst in levenden lijve. Hij viel bijna om van verbazing. ,,In de Ardennen gingen we kajakken en ik vertelde de jongens dat ze een beetje moesten uitkijken voor krokodillen. Ze geloofden het meteen. Als je net voor het eerst een koe hebt gezien, kan alles.''

De mensen die hij tegenkomt, zitten vast in hun eigen wereldje. In de gevangenis zitten is heel normaal, dertien keer verhuizen in drie jaar omdat je de huur niet hebt betaald of overlast veroorzaakt, ook. Alles wat officieel is en riekt naar overheid wordt gewantrouwd en gehaat. En de kerk? Die zit vol geslaagde mensen, dat stoot af. ,,Alleen als je mensen accepteert zoals ze zijn, kan er iets ontstaan. Helaas zijn veel christenen bezig mensen te veranderen naar hun eigen beeld, zoals ze denken dat een christen moet leven. Kwam er een vrouw voor het eerst in een pinkstergemeente, zei iemand tegen haar: voor deze keer kan het wel, maar de volgende keer kun je echt niet op die slangenleren laarzen komen. Nou, de volgende keer ging ze niet meer natuurlijk. Een andere vrouw in een andere kerk kreeg bij haar eerste bezoek meteen een envelop met een machtiging in haar handen geduwd, of ze even wat geld wilde overmaken. Die zijn we dus kwijt. Of de kerk die jongeren trok door ze mee te laten spelen in een brassband. Toen ze eenmaal lid waren, moesten ze van alles: bekeren, dopen, veranderen, die jongeren voelden zich in de maling genomen en vertrokken weer.''

In Thugz Church maakt niemand er een geheim van dat ze fouten maken, zegt De Wolf. Waar in andere kerken nogal eens de schone schijn wordt opgehouden, ligt de zonde in de kleine pioniersgemeente nogal aan de oppervlakte. ,,Dat zeggen wij ook steeds: we zijn allemaal beschadigde mensen, logisch dat we fouten maken. Maar we willen groeien, we willen op Jezus lijken. Hoewel iedereen dan amen zegt, is het doordeweeks veel moeilijker. De omgeving legt daar haarfijn de vinger bij: jullie zijn hypocriet, je gaat naar de kerk en je maakt fouten.

Ik vind het wel eens ontmoedigend, dat mensen denken dat je moet presteren en aan een bepaalde norm moet voldoen om 'echt christen' te zijn. Ik merk het bij veel Antillianen die zeggen dat ze nu nog niet klaar zijn voor de kerk. Ze denken dat je niks meer mag. Ik was laatst op een feestje met veel drank en keiharde muziek. Toen ik ook een biertje nam, vlogen er gelijk twee op mij af: dat kan niet! Hoezo dan? Nou, dat wisten ze ook niet. Dat is dus het beeld dat de kerk gecreëerd heeft.''

-------------------------------------------
Helixprijs
Daniël de Wolf woont samen met zijn vrouw en dochter in de Rotterdamse wijk Charlois. Daar werkt hij onder jongeren en leidt hij Thugz Church, een kleine geloofsgemeenschap die ontstond uit het jongerenwerk van Youth for Christ.

Deze week kreeg de kerk de Helixprijs uitgereikt, een onderscheiding die de Evangelische Alliantie jaarlijks toekent aan opmerkelijke bijdragen aan gemeenteopbouw. Tegelijk met de uitreiking presenteerde De Wolf zijn boek De ontdekking van het Koninkrijk (Uitgeverij Medema, 17,95 euro).

Reacties (2)