DELFT - Het is God zelf die de mens het vermogen tot logica gaf. ,,Daarom kun je deze serie over apologetiek beschouwen als een reeks over het rentmeesterschap van de logica.'' Met deze vergelijking wilde Reinier Sonneveld zijn publiek, zo'n honderdvijftig mensen in de Delftse Zuiderkerk, duidelijk maken dat nadenken over de verstandelijke verantwoording van het geloof een nuttige en zinvolle bezigheid is. Een bezigheid die ontspoort wanneer je de rede boven God stelt.

Sonneveld beet als spreker de spits af in een lange serie avonden over apologetiek. Hij had zijn lezing de titel meegegeven: 'de denker een denker'. Die titel knipoogt naar de uitspraak van Paulus in zijn brief aan de gemeente in Korinte (I Kor. 9). De apostel wil de Joden een Jood zijn en de Grieken een Griek om met ze in contact te kunnen komen. Zo is de tijd waarin we nu leven door en door rationeel gestempeld, zei Sonneveld. Het postmodernisme is op z'n retour, constateerde hij. De rationele cultuur vraagt van een christen dat hij rationele antwoorden kan geven over zijn geloof. Antwoorden die nooit de pretentie hebben dat ze God bewijzen. Daar is God veel te groot voor. Apologetiek kan wel helpen vooroordelen over het christelijk geloof weg te werken.

Sonneveld prees de apologetiek aan als aantrekkelijk voor de wereld, omdat het daarop liefdevol betrokken is. Hij ging zelf in op de veel gebruikte tegenwerping dat logische redeneringen, ook die over het christendom, leiden tot geweld. In de bespreking leidde dit aspect tot de nodige discussie. Sonneveld erkende dat de tegenwerping inderdaad hout snijdt. De geschiedenis toont daarvan de bewijzen. Toch is er volgens hem meer van te zeggen.

Bij alle godsdiensten en overtuigingen is er sprake van een 'idee'. In elk idee schuilt de mogelijkheid van geweld als mensen dat idee boven alles plaatsen. Bij geweld gaat de idee over de persoon heersen. Het christendom is de enige godsdienst waarin een Persoon boven het idee staat. Dat maakt dat navolgers van Christus altijd een afgeleid oordeel zullen hebben over anderen, omdat het laatste oordeel aan God is. Het christelijk geloof is radicaal anti-gewelddadig en daarin uniek, betoogde Sonnneveld. Het beeld van Jezus Christus als Lam dat zich offert onderstreept dat.

Maar president Bush en de oorlog tegen Irak dan, klonk het vanuit de zaal. Ook daar is een idee, zoals dat over vrijheid en democratie, gesteld boven alles. ,,Als gezegd wordt dat geweld in de naam van God wordt gepleegd, spant men God voor zijn eigen karretje'', antwoordde Sonneveld. En het geweld in het Oude Testament dan, wilde iemand weten. Dat geweld, aldus Sonneveld, was altijd gericht tegen een bepaalde plaats op een bepaald moment. In die zin is er geen sprake van ,,besmettelijk geweld''. ,,De geweldsteksten uit het Oude Testament hebben zelden geleid tot inspiratie voor het gebruik van geweld.''

Relatie

Cees Dekker, universiteitshoogleraar aan de Delftse Technische Universiteit en initiatiefnemer van de serie lezingen, vertelde dat de verstandelijke verantwoording van het christelijk geloof past bij zijn aard. Hij omschreef zichzelf als een zoekend en worstelend type. Apologetiek kan dan heel nuttig zijn omdat het je blik vergroot en je kennis verdiept. Het kan ook helpen om in gesprek met niet-christenen barrières te slechten. Dekker waarschuwde voor een valkuil van de apologetiek. ,,Ons verstand is waardevol, maar eindig''. Denk dus niet dat we God kunnen narekenen, zei hij met verwijzing naar Job, die tegenover zijn Schepper zijn nietigheid moest erkennen. Dekker wees er ook op dat apologetiek maar een deeltje is en niet samenvalt met het geloof in God. ,,Geloven is een relatie hebben met God en dat heeft alles te maken met het leven echt leven, met liefde en overgave.'' Eerste avond in lange serie 'Hete hangijzers'

Cees Dekker

Reacties