De zakenwereld reageerde furieus en de Spaanse president Zapatero riep de Argentijnse ambassadeur op het matje. Ineens, terwijl Argentinië gespannen afwachtte wat de gevolgen van de wereldwijde kredietcrisis zouden zijn, kwam de schok van binnenuit. De Argentijnse president Cristina Kirchner maakte deze week bekend een wetsvoorstel naar het Congres te sturen dat de nationalisering van alle pensioenen mogelijk maakt.

Het plan leidde tot woedende reacties op straat in Argentinië, waar burgers het gevoel hebben bestolen te worden door de eigen regering. Ook de beurzen in Buenos Aires (min twintig procent) en Madrid (min tien procent) kelderden, omdat enkele grote Spaanse bedrijven een belang hebben in het particuliere pensioenfonds AFJP.

,,Dit is de plundering van pensioenen'', aldus oppositieleidster Elisa Carrio over het plan om de particuliere pensioenfondsen per 1 januari over te hevelen naar een staatsfonds. Daarmee zou de gedeeltelijke privatisering van de pensioenen in 1994 teniet worden gedaan.

Kirchner beargumenteerde haar plan door te wijzen op de kredietcrisis. Haar regering had berekend dat de private pensioenfondsen door de crisis twintig procent in waarde waren gedaald. ,,De landen van de G8 (meest geïndustrialiseerde landen in de wereld, red.) beschermen hun banken, wij beschermen onze arbeiders en gepensioneerden'', aldus Kirchner.

Zo'n 9,5 miljoen Argentijnen, bijna een kwart van de bevolking, sparen hun pensioen bij elkaar via private fondsen, waar nu zo'n 24 miljard euro in zit. Een deel daarvan wordt beheerd door de bank Origenes, eigendom van ING.

Alhoewel Kirchner benadrukte dat de nationalisering geen gevolgen zal hebben voor de hoogte van de uitkering, gelooft vrijwel niemand haar. Zelfs voorstanders van nationalisering - er is kritiek op de fondsen wegens enorme commissies en matige rendementen - zetten vraagtekens bij de abrupte actie van de president. Tijdens haar verkiezingscampagne, eind 2007, heeft Kirchner met geen woord gerept over nationalisering van pensioenen. Ze had voorafgaand aan de presentatie van haar plan ook niet met vakbonden of werkgevers overlegd.

Spook
Voor veel Argentijnen doemt daarom het spook op van de economische crisis van 2001. Een bankroete regering legde toen van de ene op de andere dag beslag op alle spaartegoeden om zelf geld ter beschikking te hebben. De spaarders, veelal uit de middenklasse, kregen in ruil staatsobligaties die later nauwelijks iets waard bleken.

De internationale zakenwereld, die Argentinië sinds 2001 met argusogen bekijkt, reageerde woedend. Volgens de Argentijnse krant La Nación was de ongerustheid in Madrid zo groot dat president José Luís Zapatero de Argentijnse ambassadeur Carlos Bettini ontbood. Kirchner zou met haar actie bij Spaanse giganten als de bank BBVA en het energiebedrijf Repsol vrees gezaaid hebben voor een nieuw bankroet.

Zeven jaar na de crisis dreigt opnieuw geldnood voor de regering. Argentinië moet de komende twee jaar zeventien miljard euro aan staatsschulden afbetalen. Omdat in oktober 2009 de tussentijdse verkiezingen op het programma staan, is bezuinigen geen optie voor Kirchner. Wil ze de meerderheid in het Congres behouden tijdens haar laatste regeringsjaren, dan kan ze zich niet veroorloven te korten op uitgaven voor infrastructuur of onderwijs.

Het omstreden voorstel wordt waarschijnlijk in november behandeld in het Congres. Partijgenoten van Kirchner eisen nu al garanties dat het geld van de pensioenen niet gebruikt kan worden voor publieke doeleinden. Maar of de nationalisering wordt aangenomen of niet, Kirchner heeft Argentinië weer enorme reputatieschade bezorgd. Rosendo Fraga, voormalig directeur van de Argentijnse Centrale Bank: ,,Het is weer eens bevestigd dat het hier de gewoonte is de regels van het spel voortdurend te veranderen.''

Reacties