ZWOLLE - Denk niet dat met een stevige Bijbelstudie de verschillende opvattingen binnen de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) over de positie van de vrouw in de kerk de wereld uit zijn. Woorden van ds. J.J. Schreuder, voorzitter van de deputaten M/V in de kerk. Hij en zijn collega-deputaten hebben afgelopen jaren denklijnen en opvattingen binnen de kerken op een rij gezet.

De verschillen krijgen een spits bij de resultaten van een enquête die vorig jaar onder 2500 kerkleden is uitgevoerd. De resultaten werden dit voorjaar bekendgemaakt: driekwart van de kerkleden is tegen de vrouw in het ambt van ouderling of voorganger. Het resterende kwart is echter voor, alsook een vijfde van de predikanten. De helft van de ondervraagden heeft geen moeite met vrouwelijke diakenen. De verschillende opvattingen worden, zo illustreerde het deputaatschap met een analyse, op denklijnen vanuit de Bijbel gefundeerd.

Kerkvolk
Daarmee is het werk van deputaten de afgelopen jaren samengevat. ,,Ons rapport komt met vragen, niet met antwoorden'', zei Schreuder tegen de synode. Het schetst 'argumentatielijnen' maar geeft geen eigen beoordeling en koerst evenmin aan op één bepaald standpunt. Deputaten hielden de enquête om 'nuttige signalen' onder het kerkvolk op te vangen, legde Schreuder verder uit: ,,Empirisch onderzoek helpt bij de analyse, bijvoorbeeld bij de conclusie dat veel mensen moeite hebben hun opvatting te onderbouwen.'' Het heeft volgens hem in ieder geval niets te maken met de idee dat ,,zoveel stemmen in de kerk ergens vóór zijn, dus dat het dan maar moet'', zei de predikant.

Hij zei het niet zonder reden. Bij de synode zijn enkele brieven binnengekomen waarin kritiek wordt geuit op het enquêtewerk, onder meer omdat het een 'democratische suggestie' in zich heeft: is de meerderheid plus één voor bijvoorbeeld de vrouwelijke diaken, dan is het slechts een kwestie van invoering. Maar zo ligt het volgens Schreuder niet.

Deze schermutseling geeft wel aan dat het onderwerp 'vrouw in de kerk' gevoelig ligt. Het lijkt erop dat alleen al door agendering van dit onderwerp bij sommigen het beeld ontstaat van een hellend vlak: wie nu begint over de vrouw in de kerk, komt na verloop van tijd als vanzelf uit bij het toelaten van de vrouw als voorganger, ouderling of diaken.

Dat hoeft niet zo te zijn, werd op de synode opgemerkt. Christelijk-gereformeerden spraken eind jaren negentig al over het onderwerp maar wijzigden hun visie op de vrouw in het ambt niet, ondanks een minderheid die uitgesproken voor was. Nederlands-gereformeerden volgden en stelden de afgelopen jaren wel alle ambten open.

Hoe zal het de vrijgemaakt-gereformeerden vergaan? Deputaten M/V in de kerk stellen voor de Theologische Universiteit in Kampen verder wetenschappelijk onderzoek te laten doen, en daarnaast een bezinning in de kerken op gang te brengen. Ten derde moeten deputaten voor sommige praktische vragen een antwoord vinden, bijvoorbeeld binnen welk kerkelijk kader vrouwen ingezet kunnen worden voor diaconale taken.

Verder onderzoek? Synodelid ds. J.J. Burger uit Axel verwees bij een eerste bespreking juist naar het werk van de christelijk-gereformeerden: ,,Studie is altijd goed, maar er zijn al zoveel kubieke meters over dit onderwerp geproduceerd. Verwacht u toch zelf de steen der wijzen te vinden?'' Met een knipoog naar een recent voorstel van dr. E.A. de Boer stelde hij voor inderdaad maar christelijk-gereformeerd te worden. ,,Dan hebben we in ieder geval vast een rapport. Dat leverde bij hen een meerderheid- en een minderheidsstandpunt op, precies waar wij over drie of zes jaar ook zullen uitkomen''.

Anderen, zoals ds. G. Gunnink en ouderling J.F. Walinga, vinden dat nu concreet onderzoek naar vrouwelijke diakenen voor de hand ligt. Er is draagvlak voor, stelde Walinga, en ook is er juist onder vrijgemaakt-gereformeerden in het verleden al veel onderzoek naar gedaan. Dr. E.A. de Boer schreef in 2006 een boek over vrouwelijke diaconessen, nieuwtestamenticus prof. dr. J. van Bruggen brak er veel eerder ook al een lans voor. Maar Schreuder zei daar niet voor te voelen: wacht eerst verder onderzoek en bezinning af.

Fout
Daarmee leek hij goed geluisterd te hebben naar de Zuid-Afrikaanse predikant dr. N. Smit, die de synode vrijdag verhaalde van de 'vrouwendiscussie' in zijn Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika. Daar is al jarenlang een strijd gaande tussen voor- en tegenstanders van de vrouw in het ambt. De gemaakte fout is volgens Smit dat zijn synode jaren geleden te snel besluiten nam, waarna een golf aan bezwaarschriften loskwam. Hij drukte de vrijgemaakt-gereformeerden op het hart de tijd te nemen en in voortgaand onderzoek en bezinning de kerken (het grondvlak) nadrukkelijk te betrekken. ,,Synode, haast u langzaam.''

Reacties