De jeugd heeft de toekomst, maar het is de vraag of kerken daar een rol in zullen spelen. Wat als er nauwelijks levendige kerken meer over zijn? Dat scenario is niet denkbeeldig, binnen decennia kan het realiteit zijn. Iedereen ziet de vergrijzing binnen kerken. De recente noodkreet van de Protestantse Kerk Nederland (PKN) en de Rooms-Katholieke Kerk rond kerkgebouwen onderstreept dat. Over tien jaar is een kwart van de kerkgebouwen overbodig en de sluiting van kerken zal vijf keer zo snel gaan als de afgelopen jaren.

Naar onze indruk gaat binnen kerken te veel energie verloren met achterhoedediscussies. We denken dan bijvoorbeeld aan discussies rond registratiesystemen, het opleidingsniveau van predikanten en het behoud van gebouwen. Hoewel deze zaken niet onbelangrijk zijn, weerspiegelen ze nog niet voldoende de urgentie, de pijnpunten en de omvang van het probleem dat er is. We maken ons zorgen daarover. Niet zozeer omdat we het verlies van kerkgebouwen vrezen, maar omdat de kerk essentieel is om jongeren op weg te helpen richting Jezus. Als we nu niet ingrijpender keuzes maken, zijn veel kerken al snel niet meer in staat om nog iets voor jongeren te betekenen.

Pijnlijk
Onze oproep is om het merendeel van onze energie in belangrijker zaken te steken! Zelf zijn we met Youth for Christ door een pijnlijke transformatie gegaan. Tien jaar geleden waren we actief met het organiseren van vakanties en festivals. Daarnaast waren er heel wat koffiebars. Hoewel met deze dingen niets mis is, was er noodzaak een nieuwe koers te ontwikkelen, zowel op Bijbelse gronden als om financiële redenen. We zijn door een pijnlijk proces gegaan, waarbij mensen hun baan verloren en belangrijke activiteiten werden afgestoten. Daarbij zijn heel wat tranen gelaten. Om nieuwe aanknopingspunten te vinden, moesten we ook investeren in onzekere experimentele projecten, op werkvelden waar we niet bekend waren. Dat was niet makkelijk. Toch is het de moeite waard geweest, omdat we een nieuw besef van roeping kregen en nieuwe manieren vonden om jongeren in ontmoeting met Jezus te brengen. Mede vanuit onze ervaringen geven we vijf suggesties aan kerken:

• Wees scherp in je doelen Onderzoek je roeping en werk deze scherp uit. Wat is onze taak als christen en als kerk? We zijn niet primair geroepen als monumentenbeheerders of als plek voor gezelligheid en inspiratie. We zijn geroepen om het goede nieuws van Jezus Christus in woord en daad bekend te maken, met name voor mensen in de marge van de samenleving. In de visienota 'Leren leven van verwondering' van de PKN staan hierover goede dingen, maar dat klinkt maar beperkt door in de discussies. En het behoeft ingrijpender keuzes. Stop minder tijd en geld in gebouwen en erediensten, en investeer in experimenten buiten onze veilige zone, gebed en het ondersteunen van mensen in de marge. Vanuit de missie van de kerk moet het roer om van 'kom naar ons' naar 'ga dan heen'.
• Saneer méér Op lokaal niveau moet we ons niet richten op het behouden van het bestaande, maar méér saneren dan noodzakelijk. Zo ontstaat financiële ruimte voor nieuwe dingen. Als in een regio kerkgebouwen worden afgestoten, stoot dan méér gebouwen af dan acuut noodzakelijk is. Wacht niet tot de bezoekaantallen van een kerk zo laag zijn dat verkoop per direct onvermijdelijk is, maar denk vooruit. Maak doelbewust geld vrij om nieuwe dingen te doen. Gebruik de extra opbrengsten niet om predikantsplaatsen te behouden of gebouwen te restaureren, maar investeer in experimenten en in jonge mensen met passie voor Jezus. Als we nu nieuwe initiatieven nemen, zullen we ongetwijfeld nieuwe kansen ontdekken om onze roeping te verwezenlijken.
• Neem lokaal initiatief Investeer niet in grote, centrale projecten en laat de ruimte voor experimenten niet afhangen van centraal gemaakt beleid. Neem lokaal initiatief om nieuwe dingen te doen, over kerkmuren heen en voorbij de grenzen van het bekende. Deze tijd vraagt om investeringen met oog voor de langere termijn. Bij experimenteren hoort fouten maken en het loslaten van tradities. Onvermijdelijk. Leer daarbij van anderen en werk samen. Bij Youth for Christ hebben we de nodige ervaring en ook in Engeland is al massaal geëxperimenteerd onder de titel 'Fresh Expressions'. Neem lokaal initiatief, maar kijk over de grenzen van de eigen kerk heen!
• Jonge mensen op beslisposten Draag leidende posities over aan jonge mensen, juist ook lokaal, in kerkenraden. Te veel ouderen blijven te lang op cruciale posities zitten. Ondanks dat zij vaak meer tijd en ervaring hebben, is het cruciaal dat jonge mensen op beslisposten komen. Niets ten nadele van ouderen, maar jonge mensen brengen een frisse blik mee en hebben vaak minder last van traditionalisme. In deze tijd is dat essentieel. Ouderen kunnen jongeren steunen door gebed en coaching.

Youth for Christ is door een transformatie gegaan die pijnlijk en nodig was. De kerk zal dat ook moeten doen. Als het behouden en beheren de toon blijft bepalen, zijn veel kerken al snel niet meer in staat om iets voor jongeren te betekenen. Geen geklaag daarom over teruggang en het behoud van het bestaande, maar laten we met durf werken aan de toekomst, zodat de kerk weer gaat bruisen en er ook straks nog plekken zijn waar nieuwe generaties Jezus leren kennen.

Edward de Kam (directeur) en Martijn Vellekoop (Communicatie en Werving) werken bij Youth for Christ.

Reacties