Hij toonde zich ook verontrust over de recente successen van de neonazipartij NPD, die in twee Oost-Duitse deelstaten in het parlement zit: ,,Ik heb de indruk dat de NPD steeds meer vaste voet krijgt, vooral in Oost-Duitsland.’’

Kok, die eregast was bij de opening van de permanente expositie ‘Anne Frank – hier en vandaag’, zei blij te zijn dat de Duitse regering meer geld steekt in projecten tegen racisme. Hij benadrukte ook de actuele waarde van solidariteit en democratie en citeerde schrijver Geert Mak: ,,In welke wereld willen we leven?’’

In vergelijking met Duitsland lijkt volgens Kok in Nederland extreem rechts minder goed georganiseerd. ,,De extreem rechtsen zijn niet verankerd in onze samenleving. Toch moet je oppassen’’, aldus de oud-premier.

Schrijfmachine
Pvda-coryfee Kok, voorzitter van de raad van toezicht van het Anne Frank Huis in Amsterdam, noemde de vele tentoongestelde historische documenten, foto’s en objecten ,,indrukwekkend’’. Zijn bijzondere aandacht ging uit naar een oude Duitse schrijfmachine, met daarop een speciaal SS-teken. Dit stuk stond tussen persoonlijke bezittingen van Anne Frank.

Behalve Kok waren ook een neef van Anne Frank en twee Joodse vriendinnen als eregasten aanwezig. In haar dagboek had Frank bezorgdheid geuit over haar vriendin Hannah Goslar, die mogelijk opgepakt zou zijn. ,,Zij was ondergedoken en bang om mijn lot. Zij stierf echter in Bergen Belsen, en ik ben degene die dat kamp overleefd heeft’’, zei Hannah Goslar gisteren in Berlijn. Zij was speciaal uit Jeruzalem gekomen. Sinds de oorlog mijdt ze Duitsland liefst. ,,Bij mijn eerste bezoek, in 1992, was ik behoorlijk bang. Ik snap niet dat Joodse mensen hier durven te wonen.’’

Toch is sinds de Duitse hereniging in 1990 ook in het Oost-Berlijnse centrum een levendige Joodse gemeenschap ontstaan, met diverse koosjere winkeltjes, een synagoge en een Joods gymnasium.

Afgelopen zomer werd in het Oost-Duits dorpje Pretzin het dagboek van Anne Frank verbrand. Pas na een klacht van Thomas Heppener, directeur van het Anne Frank Zentrum in Berlijn, stelde de Duitse Justitie een onderzoek in. De daders zijn aangeklaagd wegens volksopruiing en belediging. ,,Een afschuwelijke daad, waarvoor we ons moeten schamen’’, zei Herman Kues, staatssecretaris van Jeugdzaken.

Sinds enige tijd worden er minder dagboeken van Anne Frank verbrand, weet directeur Hans Westra van het Amsterdamse Anne Frank Huis. ,,Gelukkig is het ontkennen van de echtheid van het dagboek in Nederland, en sinds kort ook in Duitsland, strafbaar.’’ Westra denkt dat het een jarenlange investering zal vergen de NPD in te dammen: ,,De situatie is zorglijk. Maar Duitsland wijkt op het gebied van extreem rechts niet af van de Europese tendens.’’

Kogelgaten
De nieuwe permanente tentoonstelling is te zien in een vervallen Berlijns hofje, waar de kogelgaten uit de oorlog nog in de muren zitten. ,,Het is een beetje ouderwets maar wel authentiek. Na 1945 is hier niets veranderd”, oordeelt Nederlandse historicus Rian Verhoeven, die de expositie in opdracht van het Anne Frank Huis in Amsterdam begeleidde.

De Berlijnse burgemeester Klaus Wowereit wees er in een toespraak op dat het Duitse Anne Frank Haus zich op een bijzondere plek bevindt: naast de blindenwerkplaats Otto Weidt. ,,In de oorlog konden Joden hier onderduiken. Otto Weidt heeft een heldenrol gespeeld. Hij verstopte Joden, precies zoals in het Achterhuis gebeurde’’, aldus Wowereit.

Reacties