Een kerkgebouw is een aan God geschonken huis en niets is erger dan afbreken, vindt rooms-katholiek priester Antoine Bodar. ,,Ook een leeg kerkgebouw behoudt haar bezielende invloed.'' De protestantse televisietheoloog Jacobine Geel kan zich wel vinden in een leeg gebouw, maar volgens haar geven mensen een kerkgebouw inhoudelijk waarde. Zijn die mensen er niet, dan is afbreken op zich geen probleem.
Het podium in de St. Petruskerk in Oirschot oogde alsof zich een televisiedebat ging voltrekken. Jacobine Geel en Antoine Bodar voelden zich dan ook in hun element tijdens hun gesprek over herbestemming van religieuze gebouwen. Gisteren gaf de stichting Open Monumentendag het landelijke startschot in de Brabantse plaats voor de Open Monumentendagen van morgen en overmorgen. Duizenden historische gebouwen zijn geopend; de nadruk ligt dit jaar op het 'religieus erfgoed'.
De laatste tientallen jaren sluit een toenemend aantal kerken de deuren. De komende tijd lijkt daarin nog geen verandering ten goede te komen. Bodar verdedigde voor enkele honderden mensen de stelling dat een rooms-katholiek kerkgebouw ,,een aan God geschonken huis'' is. ,,Hij is daar gastheer, wij zijn te gast. Laat de kerk toch de kerk.''
Er zijn genoeg kerkgebouwen in Nederland, vooral in handen van gereformeerden, die Geel echter niet als ,,buitengewoon bezielende ruimtes'' ziet. Deze 'lelijke' gebouwen mogen van haar gerust tegen de vlakte als er geen mensen meer samenkomen.
Bodar, die meer mooie katholieke kerkgebouwen - ,,en de protestantse kerken die katholiek zijn geweest'' - in zijn achterhoofd had, benadrukte dat ,,kerkelijke onderkomens deel zijn van het Nederlandse culturele erfgoed. Huizen van God herinneren ons aan oorspronkelijke wortels. Zij zijn altijd teken van de eeuwige God.'' Als cultureel erfgoed blijven kerken altijd van waarde, gaf Geel toe, maar de godsdienstige invloed van een gebouw verdwijnt wel.

Hoewel hergebruik ,,slechts tijdelijk zal zijn'', meende Bodar, dient herbestemming waardig te zijn. Het liefst laat hij het kerkgebouw gesubsidieerd in gebruik. Zijn er geen kerkgangers, laat het dan leeg staan. ,,Dan kan iedereen er gebruik van maken mits het waardig is en niet in strijd met de oorspronkelijke bestemming.'' Gebruik als winkel, bedrijf of ,,als onderkomen dat de katholieke godsdienst wenst te overwinnen'', wees Bodar af.
,,Wat mij aanspreekt in Bodars pleidooi is de leegte, de ruimte'', zei Geel. ,,Maar dan wel heel letterlijk. Strip een kerk helemaal kaal. Ik ben nog steeds een hartstochtelijk voorstander van de beeldenstorm. Mensen zijn in deze tijd niet minder religieus maar wel minder kerks. De inrichting van een kerk herinnert mensen aan dogmatische opvattingen waarvan ze afscheid hebben genomen. Maar niemand heeft iets tegen ruimte. Misschien kan de Geest opnieuw gaan waaien.''
Geel betwijfelde tegelijk of niet gebruikte kerken allemaal leeg kunnen blijven staan. Bodar riep de Nederlandse bisschoppen echter op in overleg te gaan met de overheid om afbraak van kerken te voorkomen. ,,Waarom is het zo onmogelijk om een kerk gewoon een ruimte te laten. In Italië is een plein een grote ruimte. In Nederland zijn pleinen restruimtes. Wij kunnen niet omgaan met ruimte.'' Geel: ,,Dan maken wij van lelijke kerkgebouwen pleinen.'' ,,Daar zou ik voor zijn'', antwoordde Bodar. Geel: ,,Maar waarschijnlijk zijn wij hopeloos idealistisch.''

Waardeer

Reacties

---