Kerk
Meer feest dan oorlog in Bijbel
Geplaatst: 16 april 2004 10:11, laatste wijziging: 16 april 2004 10:11
van onze redactie kerk
KAMPEN - Kan een theoloog atheïst zijn? Priester Antoine Bodar viel met de deur in huis bij de aftrap van het Theologisch Festival, gisteren in Kampen. Hij was voor de Amsterdamse zender AT5 in discussie geweest over de film The Passion of the Christ met iemand die zich uitgaf als atheïstisch theoloog.
Het driedaagse Theologisch Festival, dat gisteren startte, is georganiseerd door studenten van de twee Theologische Universiteiten in Kampen, die beide hun 150-jarig bestaan vieren. Het thema luidt Feest - een theologische oefening. Zo'n honderddertig veelal jonge theologen nemen eraan deel. Feest, zo bleek tijdens de opening, is een bijbels thema: het staat 246 keer in de Bijbel. Veel vaker dan bijvoorbeeld het woord oorlog, dat 75 maal voorkomt.
Bodar beet op het festival het spits af. Aan het eind van zijn betoog - volgens een collega-theoloog een stijlvolle preek gesitueerd tussen Pasen en Pinksteren - kwam hij met een duidelijk 'nee' terug op zijn eerdere vraag. ,,Theologie leeft uit het geloof. Ik denk dat dat heel belangrijk, zelfs vereist is.'' Het is volgens hem geen godswetenschap maar bovenal een uiting van geloof, die door Gods genade geschonken is. De 'waarheidsclaim' ligt onder vuur in deze tijd. Maar volgens Bodar is het juist goed in een tijd van wijdverspreide relativering vast te houden aan de absoluutheid van het christelijk geloof. ,,Het kan niet anders. De volledige waarheid is Christus, Hij is niet alleen de weg en het leven'', aldus Bodar onder verwijzing naar het Johannes-evangelie, zijn favoriete bijbelboek. ,,Het behoort tot de moed van de theoloog om in deemoed zich aan God te onderwerpen.''
De priester, woonachtig in Rome, leerde de aanwezigen dat een theoloog door zich aan God te onderwerpen ontkomt aan de cynicus - 'er is geen waarheid' - of de fanaticus die voor zijn eigen waarheid gaat. Door de Waarheid als persoon te kennen, is er vrijheid. En daarin schuilt volgens de priester vreugde. ,,En die ligt niet alleen in het Christus ontmoeten, maar Hem ook te prediken'', zo besloot hij.
Daarmee was hij terug bij het begin van zijn lezing, waarin hij stilstond bij 'vreugde' en 'spel'. ,,De mens is een speeltuig Gods'', citeerde hij de klassieke filosoof Plato. ,,Elk spelen is het heimelijk zoeken naar het goddelijke.'' Ook de Bijbel rept erover, bijvoorbeeld in hoe David vol overgave voor de ark danst. Feest en spel onderbreken de dagelijkse gang. ,,Zouden we in de kerk te veel de dagelijksheid horen, dan hoeven we niet meer naar de kerk te gaan.'' Iets om over na te denken in tijden van kerkverlating, vindt de rooms-katholieke priester.
Bodar sprak over theologie als vreugdevolle ontmoeting, met God zelf, en vandaar uit met mensen, andere wetenschappen, de samenleving. Hoewel, zei Bodar ook, in de protestantse traditie was theologie vaak evenzeer reden om elkaar níet te ontmoeten. ,,Ik heb het volgende me eens laten vertellen: zet drie protestanten bij elkaar, en weldra zijn er twee kerkgenootschappen.'' De ontmoeting vanuit de theologie vloeit voort uit het evangelie, meende Bodar. ,,Heeft het evangelie niet de blijde boodschap? De theologie dient dat verstaanbaar te maken.''
In een korte nabespreking van zijn betoog liet Bodar weten dat hij regelmatig in protestantse en gereformeerde kring verkeert. De scheiding tussen christenen loopt volgens hem al lang niet meer tussen protestanten en katholieken maar tussen bijbelvaste en vrijzinnige christenen.
Suikerspinnen
Het Theologisch Festival kende gisteren naast twee hoofdsprekers een 'kermis', een begrip dat - zo bleek uit reacties vanaf beide universiteiten - niet onomstreden is. Maar draaimolens, suikerspinnen en harde muziek kwamen er niet aan te pas. In werkelijkheid bleek de 'kermis' te bestaan uit een overvol programma van workshops - van rationeel theologisch tot heel creatief - afgewisseld met muziek, cabaret en zelfs een partijtje voetbal. Onder de noemer 'muziek onder de poorten' kon heel Kampen meegenieten met optredens in de open lucht. Zo musiceerde een Roemeens cellistenduo 's middags in de Cellebroederspoort.
In een van de 'kermis-workshops' kwam theoloog dr. P. van Rooden, die de relatie tussen staat en godsdienst onderzoekt, tot de slotsom dat kerken die de mensen bieden wat ze willen, de toekomst hebben. Daarmee doelde hij op een aanbod in vorm, structuur en inhoud. Mensen wisselen namelijk steeds makkelijker van kerk, stelde hij, onder verwijzing naar de situatie in de Verenigde Staten. Daar is zestig procent van de mensen die in een kerk opgroeide inmiddels lid van een ander kerkgenootschap. In Nederland is het percentage even hoog, alleen worden ze hier geen lid van een andere kerk. Als dat in de toekomst verandert, kiest deze grote groep een kerk die bij hen past. ,,Het is net als met, om een voorbeeld te noemen, fabriekskaas. Die is ook overal verkrijgbaar, maar wel in allerlei soorten, maten en verpakkingen.'' De klant kiest wat hem past. Op de vraag of kerken die inzetten op diepgang in theologie en geloof gedoemd zijn te verdwijnen, antwoordde Van Rooden ontkennend. ,,Er is ook luxekaas en brie. Daarvoor is ook een marktsegment.'' Maar doorslaggevend zal dat segment niet zijn, verwacht Van Rooden.
Bodar beet op het festival het spits af. Aan het eind van zijn betoog - volgens een collega-theoloog een stijlvolle preek gesitueerd tussen Pasen en Pinksteren - kwam hij met een duidelijk 'nee' terug op zijn eerdere vraag. ,,Theologie leeft uit het geloof. Ik denk dat dat heel belangrijk, zelfs vereist is.'' Het is volgens hem geen godswetenschap maar bovenal een uiting van geloof, die door Gods genade geschonken is. De 'waarheidsclaim' ligt onder vuur in deze tijd. Maar volgens Bodar is het juist goed in een tijd van wijdverspreide relativering vast te houden aan de absoluutheid van het christelijk geloof. ,,Het kan niet anders. De volledige waarheid is Christus, Hij is niet alleen de weg en het leven'', aldus Bodar onder verwijzing naar het Johannes-evangelie, zijn favoriete bijbelboek. ,,Het behoort tot de moed van de theoloog om in deemoed zich aan God te onderwerpen.''
De priester, woonachtig in Rome, leerde de aanwezigen dat een theoloog door zich aan God te onderwerpen ontkomt aan de cynicus - 'er is geen waarheid' - of de fanaticus die voor zijn eigen waarheid gaat. Door de Waarheid als persoon te kennen, is er vrijheid. En daarin schuilt volgens de priester vreugde. ,,En die ligt niet alleen in het Christus ontmoeten, maar Hem ook te prediken'', zo besloot hij.
Daarmee was hij terug bij het begin van zijn lezing, waarin hij stilstond bij 'vreugde' en 'spel'. ,,De mens is een speeltuig Gods'', citeerde hij de klassieke filosoof Plato. ,,Elk spelen is het heimelijk zoeken naar het goddelijke.'' Ook de Bijbel rept erover, bijvoorbeeld in hoe David vol overgave voor de ark danst. Feest en spel onderbreken de dagelijkse gang. ,,Zouden we in de kerk te veel de dagelijksheid horen, dan hoeven we niet meer naar de kerk te gaan.'' Iets om over na te denken in tijden van kerkverlating, vindt de rooms-katholieke priester.
Bodar sprak over theologie als vreugdevolle ontmoeting, met God zelf, en vandaar uit met mensen, andere wetenschappen, de samenleving. Hoewel, zei Bodar ook, in de protestantse traditie was theologie vaak evenzeer reden om elkaar níet te ontmoeten. ,,Ik heb het volgende me eens laten vertellen: zet drie protestanten bij elkaar, en weldra zijn er twee kerkgenootschappen.'' De ontmoeting vanuit de theologie vloeit voort uit het evangelie, meende Bodar. ,,Heeft het evangelie niet de blijde boodschap? De theologie dient dat verstaanbaar te maken.''
In een korte nabespreking van zijn betoog liet Bodar weten dat hij regelmatig in protestantse en gereformeerde kring verkeert. De scheiding tussen christenen loopt volgens hem al lang niet meer tussen protestanten en katholieken maar tussen bijbelvaste en vrijzinnige christenen.
Suikerspinnen
Het Theologisch Festival kende gisteren naast twee hoofdsprekers een 'kermis', een begrip dat - zo bleek uit reacties vanaf beide universiteiten - niet onomstreden is. Maar draaimolens, suikerspinnen en harde muziek kwamen er niet aan te pas. In werkelijkheid bleek de 'kermis' te bestaan uit een overvol programma van workshops - van rationeel theologisch tot heel creatief - afgewisseld met muziek, cabaret en zelfs een partijtje voetbal. Onder de noemer 'muziek onder de poorten' kon heel Kampen meegenieten met optredens in de open lucht. Zo musiceerde een Roemeens cellistenduo 's middags in de Cellebroederspoort.
In een van de 'kermis-workshops' kwam theoloog dr. P. van Rooden, die de relatie tussen staat en godsdienst onderzoekt, tot de slotsom dat kerken die de mensen bieden wat ze willen, de toekomst hebben. Daarmee doelde hij op een aanbod in vorm, structuur en inhoud. Mensen wisselen namelijk steeds makkelijker van kerk, stelde hij, onder verwijzing naar de situatie in de Verenigde Staten. Daar is zestig procent van de mensen die in een kerk opgroeide inmiddels lid van een ander kerkgenootschap. In Nederland is het percentage even hoog, alleen worden ze hier geen lid van een andere kerk. Als dat in de toekomst verandert, kiest deze grote groep een kerk die bij hen past. ,,Het is net als met, om een voorbeeld te noemen, fabriekskaas. Die is ook overal verkrijgbaar, maar wel in allerlei soorten, maten en verpakkingen.'' De klant kiest wat hem past. Op de vraag of kerken die inzetten op diepgang in theologie en geloof gedoemd zijn te verdwijnen, antwoordde Van Rooden ontkennend. ,,Er is ook luxekaas en brie. Daarvoor is ook een marktsegment.'' Maar doorslaggevend zal dat segment niet zijn, verwacht Van Rooden.
Reageren
Indien u geregistreerd bent, kunt u hieronder reageren op het artikel. Hiertoe dient u in te loggen. Dit inloggen is mogelijk na een eenmalige registratie.
RSS