Kerk
Bodar: 'Kerkzijn in cultuur van lompheid'
Geplaatst: 27 november 2003 09:44, laatste wijziging: 27 november 2003 09:44
van onze redactie kerk
TILBURG - In het geloof bestaat er niet meer een grote scheidslijn tussen rooms-katholiek en protestants, maar tussen vrijzinnig en orthodox. ,,Tussen hen die alleen in een immanente God geloven (een God in zichzelf), en hen die ook geloven dat God transcendent is (buiten onszelf, in de hemel).''
Dat zei de Bossche priester Antoine Bodar woensdagavond tijdens de jaarlijkse Publiekslezingen van de Tilburgse theologische faculteit.
Terwijl in het middagprogramma vooral over de ,,teloorgang van het rijke Roomse leven'' werd gesproken, mochten de bedrijfskundige prof. dr. G. Molenberg en Bodar 's avonds vertellen waarom en hoe ze toch nog toekomst zien in het katholieke geloof.
Bodar had niet zoveel op met de kommer-en-kwelverhalen van die middag. ,,Wat moet ik met titels als 'Het verdwijnen van de katholieke theologie' of 'De erosie van de hiërarchie'. Ja, voor Nederland geldt dat, maar niet voor de rest van de wereld. Althans de katholieke wereld buiten West-Europa en Noord-Amerika.''
De plebaan (pastoor) van de Bossche Sint-Janskathedraal ontkende niet dat er een crisis is in de Nederlandse kerk. ,,Die crisis heeft te maken met de crisis in de cultuur.'' De cultuur is er volgens Bodar een van lompheid, materialisme, hedonisme (genotzucht) en individualisering.
Overigens is er een groot verschil tussen de Rooms-Katholieke Kerk ten noorden en die ten zuiden van de grote rivieren. ,,In Amsterdam, waar ik ook heb gewerkt, zaten meer jongeren in de kerk dan in Den Bosch. In het zuiden is meer sprake van een gewoontegeloof.'' Juist dat gewoontegeloof zal in de komende decennia verdwijnen, verwacht Bodar. Hij verwacht verder dat de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland nog kleiner wordt. ,,Ook zal de betekenis van de kerk nog kleiner worden en zal het daarbij vooral om de moraal van de kerk gaan.'' En de leer van de kerk zal voor 'de wereld' nog vreemder worden dan nu het geval is.
Toch ziet Bodar wel toekomst voor de kerk. Allereerst door een hernieuwde aandacht voor liturgie. ,,De samenkomst van het lichaam van Christus in de kerk is erg belangrijk. Die moet sterker onderscheiden worden van het dagelijkse leven dan nu vaak het geval is.'' De eredienst heeft volgens hem twee functies: ,,Allereerst is die een afschaduwing van het hemelse leven. In de tweede plaats zie je daarin een veredeling van dagelijkse dingen, zoals de maaltijd, het gebruik van voorwerpen als kelken en schalen.''
Ook vindt Bodar het belangrijk dat er goed gepreekt wordt. ,,Wij zijn bevoorrecht dat we midden tussen protestanten leven, die ons daarin een voorbeeld kunnen geven.'' De priester is er content mee dat de preek sinds het Tweede Vaticaans Concilie geen 'onderbreking' meer is van de mis, maar een vast onderdeel. En verder bepleit Bodar een goede catechese (uitleg van de christelijke leer), ,,want het geloof is uit het gehoor, zoals Paulus zei''.
Bodar benadrukte dat het in het geloof gaat om een persoonlijke relatie met Jezus Christus, maar dat werd door een van de aanwezigen de ,,meest onkatholiekste uitspraak van de dag'' genoemd. ,,Er zijn mensen die geen innerlijk geestelijk leven hebben, maar sterk worden gevormd door volksdevotie. Door het regelmatig branden van een kaarsje bijvoorbeeld.''
Bodar stelde daarop dat hij niets tegen volksdevotie had, maar het toch wat mager vond als het daarbij blijft. ,,Ik zou graag terugwillen naar een sterkere verinnerlijking van het geloof. Laten we de mensen maar weer leren bidden.''
Molenkamp stelde dat het geloof voor hem een belangrijke drijfveer is in zijn beroep. De hoogleraar, die momenteel werkt bij het accountantsconcern KPMG, heeft zich de laatste achttien jaar ingezet voor ethisch verantwoord ondernemen. ,,Het is opvallend hoeveel belangstelling er is binnen overheid en bedrijfsleven voor ethische vragen'', vertelde hij. Zo vertelde hij van een symposium bij Rijkswaterstaat over 'waterbeheer en ethiek'. ,,Het liep storm, het ging nu eens niet over technische kwesties.''
Terwijl in het middagprogramma vooral over de ,,teloorgang van het rijke Roomse leven'' werd gesproken, mochten de bedrijfskundige prof. dr. G. Molenberg en Bodar 's avonds vertellen waarom en hoe ze toch nog toekomst zien in het katholieke geloof.
Bodar had niet zoveel op met de kommer-en-kwelverhalen van die middag. ,,Wat moet ik met titels als 'Het verdwijnen van de katholieke theologie' of 'De erosie van de hiërarchie'. Ja, voor Nederland geldt dat, maar niet voor de rest van de wereld. Althans de katholieke wereld buiten West-Europa en Noord-Amerika.''
De plebaan (pastoor) van de Bossche Sint-Janskathedraal ontkende niet dat er een crisis is in de Nederlandse kerk. ,,Die crisis heeft te maken met de crisis in de cultuur.'' De cultuur is er volgens Bodar een van lompheid, materialisme, hedonisme (genotzucht) en individualisering.
Overigens is er een groot verschil tussen de Rooms-Katholieke Kerk ten noorden en die ten zuiden van de grote rivieren. ,,In Amsterdam, waar ik ook heb gewerkt, zaten meer jongeren in de kerk dan in Den Bosch. In het zuiden is meer sprake van een gewoontegeloof.'' Juist dat gewoontegeloof zal in de komende decennia verdwijnen, verwacht Bodar. Hij verwacht verder dat de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland nog kleiner wordt. ,,Ook zal de betekenis van de kerk nog kleiner worden en zal het daarbij vooral om de moraal van de kerk gaan.'' En de leer van de kerk zal voor 'de wereld' nog vreemder worden dan nu het geval is.
Toch ziet Bodar wel toekomst voor de kerk. Allereerst door een hernieuwde aandacht voor liturgie. ,,De samenkomst van het lichaam van Christus in de kerk is erg belangrijk. Die moet sterker onderscheiden worden van het dagelijkse leven dan nu vaak het geval is.'' De eredienst heeft volgens hem twee functies: ,,Allereerst is die een afschaduwing van het hemelse leven. In de tweede plaats zie je daarin een veredeling van dagelijkse dingen, zoals de maaltijd, het gebruik van voorwerpen als kelken en schalen.''
Ook vindt Bodar het belangrijk dat er goed gepreekt wordt. ,,Wij zijn bevoorrecht dat we midden tussen protestanten leven, die ons daarin een voorbeeld kunnen geven.'' De priester is er content mee dat de preek sinds het Tweede Vaticaans Concilie geen 'onderbreking' meer is van de mis, maar een vast onderdeel. En verder bepleit Bodar een goede catechese (uitleg van de christelijke leer), ,,want het geloof is uit het gehoor, zoals Paulus zei''.
Bodar benadrukte dat het in het geloof gaat om een persoonlijke relatie met Jezus Christus, maar dat werd door een van de aanwezigen de ,,meest onkatholiekste uitspraak van de dag'' genoemd. ,,Er zijn mensen die geen innerlijk geestelijk leven hebben, maar sterk worden gevormd door volksdevotie. Door het regelmatig branden van een kaarsje bijvoorbeeld.''
Bodar stelde daarop dat hij niets tegen volksdevotie had, maar het toch wat mager vond als het daarbij blijft. ,,Ik zou graag terugwillen naar een sterkere verinnerlijking van het geloof. Laten we de mensen maar weer leren bidden.''
Molenkamp stelde dat het geloof voor hem een belangrijke drijfveer is in zijn beroep. De hoogleraar, die momenteel werkt bij het accountantsconcern KPMG, heeft zich de laatste achttien jaar ingezet voor ethisch verantwoord ondernemen. ,,Het is opvallend hoeveel belangstelling er is binnen overheid en bedrijfsleven voor ethische vragen'', vertelde hij. Zo vertelde hij van een symposium bij Rijkswaterstaat over 'waterbeheer en ethiek'. ,,Het liep storm, het ging nu eens niet over technische kwesties.''
Reageren
Indien u geregistreerd bent, kunt u hieronder reageren op het artikel. Hiertoe dient u in te loggen. Dit inloggen is mogelijk na een eenmalige registratie.





RSS